Latın dilində fel aşağıdakı qrammatik kateqoriyalara malikdir:
1) tək sayda ( halda) – numerus singularis (sing.);
cəm sayda ( halda) – numerus pluralis ( plur.)
2) 1- ci şəxs ( persona prima )
2- ci şəxs ( persona secunda )
3- cü şəxs ( persona tertia )
3) indiki zaman – tempus praesens
başa çatmamış keçmiş zaman – tempus imperfectum
başa çatmış keçmiş zaman – tempus perfectum
çoxdan baş vermiş keçmiş zaman – tempus
plusquamperfectum
gələcək zaman ( birinci ) – futurum I
gələcək zaman ( ikinci ) – futurum II (digər gələcək
zamandan əvvəl baş verəcək hərəkəti, hadisəni bildirir)
4) xəbər forması – modus indicativus (ind.)
lazım forması – modus conjunctivus (conj.)
əmr forması – modus imperativus ( imp.)
məsdər forması – modus infinitivus ( inf.)
5) məlum növ – genus activum ( act.)
məchul növ – genus passivum ( pass. )
F E L İ N T Ə S R İ F L Ə R İ
Latın felinin olduqca vacib xassələrindən biri də onun təsrifəridir. Bütün latın felləri dörd təsrifə bölünür. Felin təsrifi onun indiki zamanda olan əsasının sonuncu səsinə görə təyin edilir.
Ümumiyyətlə isə, indiki zamanda fellərin əsası aşağıdakı səslərlə qurtara bilər: “-a”, “-ē”, “-i” və samit səs (nadir hallar- da “-u”) səsi ilə.
Əsasının sonu “-a” ilə bitən fellər birinci təsrifə aid edilir (məsələn, signa- ).
Əsasının sonu “-ē” ilə bitən fellər ikinci təsrifə aid edilir
( məsələn, miscē- ).
Əsasının sonu samit səs yaxud “-u” ilə bitən fellər üçüncü təsrifə aid edilir (məsələn, solv- yaxud dilu-).
“audi – “əsasına malik audire (eşitmək) feli isə IV təsrifə aid Əsasının sonu “-i” ilə bitən fellər dördüncü təsrifə aid edilir (məsələn, audi – ). Belə olduqda “signa–“ əsasına malik signare
(göstərmək, qeyd etmək) feli I təsrifə, “miscē –“ əsasına malik miscēre (qarışdırmaq) feli II təsrifə , “solv –“ əsasına malik solvere( həll etmək) feli III təsrifə, ediləcəkdir .
F e l i n ə s a s ı n ı n t ə y i n i
Hər hansı bir felin hansı təsrifə aid olmasını təyin etmək üçün həmin felin məsdər formasını bilmək lazımdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, bütün təsriflərdə məsdər forma “–re” sonluğu ilə bitir.
Bu sonluq I, II və IV təsriflərdə bilavasitə felin əsasına birləş- dirilir, III təsrifdə isə felin əsası ilə sonluq arasında birləşdirici “-e” saiti iştirak edir.
Felin əsasını təyin etmək üçün məsdər formada -are, – ere, və – ire ilə qurtaran fellərdən”–re” sonluğu –ěre sonluğu ilə bitən fellərdən isə məsdər formadan “–ěre” atılır. Buna müvafiq olaraq isə felin təsrifi təyin edilir :
| mə məsdər forma | təs təsrif | Fel felin əsası | əsa əsasın sonuncu səsi |
| Si signāre | I | signa- | -a |
| Mi miscēre | II | miscē- | -ē |
| S solvěre | III | solv – | samit (-u) |
| au audire | IV | audi- | -i |
Felin məsdər formasına görə onun təsrifini və əsasını təyin edin:
1) aperire- açmaq;
2) macerare – islatmaq;
3) vivěre – yaşamaq;
4) implere–doldurmaq,
5) scribere – yazmaq,
6) valěre – sağlam olmaq,
7) colligere– toplamaq, yığmaq;
8) tacēre–susmaq,
9) recipěre- götürmək, qəbul etmək,
10) inservire – xidmət etmək,
11) diluěre – durultmaq,
12) parare – hazırlamaq;
13) vidēre – baxmaq, görmək,
14) dividěre – bölmək,
15) formare – forma vermək,
16) venire –gəlmək,
17) habere–malik olmaq,
18) vertěre-çevirmək,
19) iungere – birləşdirmək,
20) auscultare – dinləmək, qulaq asmaq,
21) tenēre – saxlamaq, tutmaq .