S A İ T L Ə R İ N O X U N U Ş U
A a azərbaycan dilindəki “a“ səsi kimi oxunur :
avis [ avis ] – quş
albus [ albus ] – ağ
atropinum ( atropinum ) – atropin
arcus [ arkus ] – qövs
agnus [ aqnus ] – quzu
E e azərbaycan dilindəki “e“ səsi kimi oxunur :
ego [ eqo ] – mən
extractum [ ekstraktum ] – ekstrakt
equus [ ekvus ] – at
rete [ rete ] – tor
externus [eksternus ] – xarici
I i azərbaycan dilindəki “ i “ səsi kimi oxunur :
internus [ internus ] – daxili
infusum [ infuzum ] – dəmləmə
intestinum [ intestinum ] – bağırsaq
insula [ insulya ] – ada
Qeyd: iki sait arasında, eləcə də sözün birinci hərfi olmaqla, digər saitdən əvvəl yerləşərsə “y“ səsi kimi oxunur; məsələn, maior (mayor)– böyük , iodum [yodum ] – yod və s. ; müasir dövrdə belə hallarda “ i “ hərfini “j” hərfi ilə əvəz etməyə icazə verılır, məsələn: majus [ mayus ] – böyük .
J y yarımsaiti azərbaycan dilindəki “y“ səsi kimi oxunur:
Juniperus [ yuniperus ] – ardıc ( bitki )
jekur [ yekur ] – qaraciyər
jejunum [ yeyunum ] – acı bagırsaq
jugum [ yuqum ] – boyunduruq
O o azərbaycan dilindəki “o“ səsi kimi oxunur :
oxacillinum [ oksatsillinum ] – oksasillin
ovum [ ovum ] – yumurta
oculus [ okulyus ] – göz
ovis [ ovis ] – qoyun
U u azərbaycan dilindəki “u“ səsi kimi oxunur :
ulcus [ ulkus ] – xora
urosulfanum [ urosulfannum ] – urosulfan
uterus [ uterus ] – balalıq
unguentun [ unqventum ] – məlhəm
Y y azərbaycan dilindəki “ i “ səsi kimi oxunur ( yunan
əlifbasından götürülmüşdür):
hydor [ hidor ] – su
tympanum [ timpanum ] – təbil
pyridoxinum [ piridoksinum ] – piridoksin (vitamin B6 )
Hyosciamus [ hiostsiamus ] – bat-bat (bitki )
S A M İ T L Ə R İ N O X U N U ŞU
Latın əlifbasındakı bəzi samitlərin tələffüzündə müəyyən xüsussiyyətlər vardır ki, bunu nəzərə almaq olduqca vacibdir :
1. C c hərfi sözlərdə iki cür səslənə bilər :
a) c hərfi e, i, y saitlərindən və “ ae”, “oe” diftonqlarından
əvvəl yerləşəndə “ts“ səsi kimi oxunmalıdır :
cera [ tsera ] – mum
cito [ tsito ] – tez, təcili
caecum [ tsekum ] – kor ( bağırsaq )
coelia [ tselia ] – qarın boşluğu
b) c hərfi a, o, u saitlərindən, bütün samitlərdən əvvəl gə- lərsə və birdə sözün sonunda yerləşərsə “k” səsi kimi tələf- füz edilir :
canis [ kanis ] – it
cor [ kor ] – ürək
cutis [ kutis ] – dəri
crista [ krista ] – daraq
lac [ lyak ] – süd
codeinum [ kodeinum ] – kodein
2. L l hərfi sözlərdə yumşaq səslənməlidir :
lux [ lyuks ] – işıq
larinx [ lyarinks ] – qırtlaq
collum [ kollyum ] – boyun
solutio [ solyutsio ] – məhlul
lac [ lyak ] – süd
3. Q q hərfi yalnız “qu” hərf birləşməsi şəklində işlədilir
və bu hərf birləşməsi “kv” kimi tələffüz edilir :
aqua [ akva ] – su
quercus [ kverkus ] – palıd
quartus [ kvartus ] – dördüncü
quinque [ kvinkve ] – beş
4. S s hərfi sözlərdə iki cür tələffüz edilə bilər :
a) iki sait arasında, sait və “m” arasında, sait və “n”
arasında yerləşərsə “z” kimi oxunur :
causa [ kauza ] – səbəb
dosis [ dozis ] – doza
isotonicus [ izotonikus ] – izotonik
plasma [ plazma ] – plazma
mensis [ menzis ] – ay
b) bütün digər hallarda azərbaycan dilindəki “s”səsi
kimi tələffüz edilir :
sulfur [ sulfur ] – kükürd
silva [ silva ] – meşə
sapo [ sapo ] – sabun
sol [ sol ] – günəş
5. X x hərfi “ks” kimi, bəzi hallarda isə ( iki sait arasında
yerləşəndə ) “kz” kimi tələffüz edilir :
apex [ apeks ] – zirvə
radix [ radiks ] – kök
xeroformium [ kseroformium ] – kseroform
examen [ ekzamen ] – imtahan
6. Z z hərfi əsasən yunan sözlərində işlədilməklə,
azərbaycan dilindəki “z” kimi tələffüz edilir :
zoon [ zoon ] – heyvan
zona [ zona ] – zona, qurşaq, ərazi
zygoma [ ziqoma ] – almacıq ( sümük )
Qeyri-yunan mənşəli sözlərin tərkibində bu hərf azər- baycan dilindəki “ts” kimi tələffüz edilir :
zincum [ tsinkum] – sink ( alman sözü )
influenza [ inflüentsa ] – qrip ( fransız sözü )