Son yıllarda, “gaslighting” terimi toplumda giderek daha fazla duyulmakta ve tartışılmaktadır. Bu durumun arkasında yatan çeşitli nedenler bulunmaktadır. Artan manipülasyon örnekleri, hem bireysel ilişkilerde hem de toplumsal düzeyde bu konunun daha fazla gündeme gelmesine yol açmıştır. Özellikle sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, insanlar manipülatif davranışlara daha sık maruz kalmakta ve bu deneyimlerini paylaşma imkanı bulmaktadırlar.1 Medya ve sosyal yaşamdaki bu görünürlük, gaslighting’in ne olduğunu anlamak ve bu türden psikolojik istismara karşı bilinçlenmek için önemli bir itici güç oluşturmaktadır.
PEKİ NEDİR?
Gaslighting, bireylerin kendi akıl sağlıklarından ve gerçeklik algılarından şüphe duymalarına neden olan bir psikolojik manipülasyon türüdür.3 Bu terimin kökeni, 1938 yılında Patrick Hamilton tarafından yazılan “Gas Light” adlı İngiliz tiyatro oyununa dayanmaktadır.19 Viktorya dönemi Londra’sında geçen bu oyun, mücevherlerini çalmak için karısı Bella’yı deli olduğuna ikna etmeye çalışan Jack Manningham’ın hikayesini anlatır.28 Jack’in kullandığı taktiklerden biri, evlerindeki gaz lambalarının ışığını gizlice kısması ve Bella bunu fark ettiğinde ise ışığın değişmediğini iddia ederek onun algısını sorgulatmasıdır.3 Oyun, 1940 ve 1944 yıllarında aynı isimle sinemaya uyarlanmış ve özellikle 1944 yapımı film, terimin yaygınlaşmasında önemli bir rol oynamıştır.3 Bu anlatının kalıcılığı ve etkisi, bu özel psikolojik manipülasyon türünün ne kadar yaygın ve yıkıcı olabileceğini göstermesi açısından önemlidir. Gaslighting tanımı, “Gas Light” oyunundaki aşırı senaryonun ötesine geçerek, bireyin kendi algılarına ve anılarına olan güvenini sarsan daha geniş bir manipülatif davranış yelpazesini kapsamaktadır.18 Bu manipülasyonun temelinde, manipülatör ile manipüle edilen arasında eşitsiz bir güç dinamiği yatar ve mağdur genellikle manipülatöre saygı duyar veya ona bağımlıdır.19
Gaslighting, çeşitli yöntemlerle uygulanabilir. Bunlardan biri yalan söylemektir. Gaslighting uygulayan kişiler genellikle patolojik yalancılardır ve kanıt sunulsa bile yalanlarından geri adım atmazlar.3 Açıkça yalan söylerler ve “Uyduruyorsun”, “Bu asla olmadı” veya “Sen delisin” gibi cümlelerle karşı tarafı yalanlayabilirler.53 Bu sürekli yalanlar, mağdurun kendi hafızasından ve gerçekliğinden şüphe etmesine neden olarak bir kafa karışıklığı ve belirsizlik durumu yaratır.75 Manipülatörün kanıt sunulduğunda bile geri adım atmaması, empati eksikliğini ve anlatıyı kontrol etme ihtiyacını gösterir.
Bir diğer yaygın yöntem ise gerçekleri inkâr etmektir. Gaslighting uygulayan kişi, mağdurun deneyimlerini, duygularını veya olayların kendi versiyonunu reddeder.3 “O asla olmadı” diyebilir 53 veya “Hayal görüyorsun” şeklinde ifadeler kullanabilirler.5 Ayrıca, “Çok hassassın” veya “Aşırı tepki veriyorsun” gibi açıklamalar yaparak mağdurun duygularını önemsizleştirirler.3 Mağdurun gerçekliğinin inkârı, duygularını ve deneyimlerini geçersiz kılarak kafa karışıklığına, yalnızlığa ve öz şüpheye yol açar. Bu taktik, toplumsal eşitsizlikleri, örneğin kadınların “çok duygusal” olduğu stereotipini kullanarak mağdurun güvenilirliğini daha da zedeleyebilir.41
Gaslighting uygulayanlar, karşı tarafı sürekli olarak suçlu hissettirerek de manipülasyonlarını sürdürebilirler.3 “Eğer sen X’i yapmasaydın, ben Y’yi yapmak zorunda kalmazdım” gibi ifadelerle 15 veya “Bana böyle davranmana sen sebep oldun” diyerek suçu mağdura atarlar.63 Bu durum, mağdurun sürekli olarak özür dilemesine ve her şeyin kendi hatası olduğuna inanmasına yol açabilir.4 Mağduru suçlu hissettirmek, manipülatörün kendi davranışlarının sorumluluğunu almaktan kaçınmasını sağlar ve ilişkide üstünlük kurmasına yardımcı olur. Bu taktik, mağdurun manipülatörün ihtiyaçlarını tahmin etmeye çalışmasına ve sürekli olarak onayını aramasına neden olarak bir kötüye kullanım döngüsü yaratabilir.
Hafızayı sorgulatmak da gaslighting’in bir parçasıdır. Gaslighting uygulayan kişi, mağdurun olayları hatırlama biçimini sorgular, hatta mağdur doğru hatırlasa bile.3 “Senin hafızan kötü” veya “Gerçekten ne olduğunu unutuyorsun” gibi şeyler söyleyebilirler.61 Hatta konuşmaların hiç yaşanmadığını iddia edebilirler.3 Bu durum, mağdurun kendi olay örgüsüne ve akıl sağlığına olan inancını sarsar.4 Hafızayı sorgulamak, mağdurun gerçeklik algısının temelini hedef alır ve manipülatörün kontrolünü daha da artırır.
Gaslighting’in bireyler üzerinde ciddi psikolojik etkileri vardır. Sürekli manipülasyon ve gerçekliğin çarpıtılması, öz güven kaybına yol açar.4 Mağdurlar, kendi yargılarına ve yeteneklerine olan inançlarını kaybederler. Gaslighting ayrıca, gerçeklik algısında bozulmaya neden olur.4 Kişi, neyin gerçek neyin manipülasyon olduğunu ayırt etmekte zorlanır ve bu durum kafa karışıklığına ve çaresizlik hissine yol açar. Uzun süreli gaslighting, anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi ciddi mental sağlık sorunlarının gelişmesine de katkıda bulunabilir.4 Sürekli stres ve duygusal çalkantı, bireyin ruh sağlığı üzerinde derin ve kalıcı etkiler bırakabilir.
Gaslighting davranışını sergileyebilecek çeşitli kişi türleri bulunmaktadır. Narsist bireyler, sıklıkla ilişkilerinde kontrol ve üstünlük kurmak için gaslighting taktiklerini kullanırlar.3 Onların hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliği, başkalarının gerçekliklerini manipüle etmelerine neden olabilir.61 Toksik ilişkilerdeki partnerler de gaslighting’i yaygın olarak kullanır. Bu tür ilişkilerde bir taraf, diğerini kontrol etmek, davranışlarını yönlendirmek ve sorumluluktan kaçınmak için manipülasyona başvurur.4 Otorite figürleri de gaslighting uygulayabilirler. Aile içinde, iş yerinde, okulda veya diğer güç dengesizliklerinin olduğu ortamlarda, otorite sahibi kişiler kontrolü sürdürmek, eleştiriden kaçınmak veya başkalarını kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmek için bu taktiği kullanabilirler.4 Gaslighting davranışının temelinde genellikle mağduru kontrol etme ve kendi eylemlerinin sorumluluğunu almaktan kaçınma isteği yatar.54 Manipülatörler ayrıca kendi dünya görüşlerini ve inançlarını pekiştirmek için de gaslighting’e başvurabilirler.16 Çocukluk travmaları ve öğrenilmiş davranışlar da gaslighting eğilimlerine katkıda bulunabilir.17
Bir kişinin gaslighting’e maruz kaldığını gösteren çeşitli işaretler bulunmaktadır. Sürekli olarak kendini suçlu hissetmek, ortada belirgin bir neden olmasa bile her şeyin kendi hatası olduğunu düşünmek yaygın bir işarettir.4 Sıklıkla “Acaba ben mi abartıyorum?” düşüncesi zihinde belirir.4 Bu, gaslighting uygulayan kişinin duyguları küçümsemesi sonucu ortaya çıkar. Gerçeklikten şüphe etme, kendi hafızasına, algılarına ve olaylara ilişkin anlayışına güvenmekte zorlanma da önemli bir işarettir.4 Ayrıca, sürekli olarak özür dileme ihtiyacı hissetmek, aslında ne için özür dilediğinden emin olmasa bile, gaslighting’in bir sonucu olabilir.4 Bu belirtiler, gaslighting’e maruz kalan kişinin kendi gerçekliğini sorgulamaya başladığını ve manipülatörün etkisi altına girdiğini gösterir.
Gaslighting’den korunmak için alınabilecek çeşitli önlemler vardır. Öncelikle, net sınırlar koymak ve bu sınırlara sadık kalmak önemlidir.4 Bu, manipülatörün duygusal sınırlarınızı aşmasına izin vermemek anlamına gelir. Gerçeklik teyidi için güvendiğiniz insanlara danışmak da önemlidir.4 Arkadaşlarınızla, ailenizle veya bir terapistle konuşarak kendi algılarınızı doğrulayabilir ve manipülatörün etkisini azaltabilirsiniz. Günlük tutmak, hafıza kayıtları için değerli bir araç olabilir.4 Yaşadıklarınızı yazmak, manipülatörün inkârlarına karşı somut bir kanıt sunar. Son olarak, profesyonel destek almak, gaslighting’in etkileriyle başa çıkmak ve sağlıklı baş etme mekanizmaları geliştirmek için hayati önem taşır.4 Bir terapist, size bu durumu anlamanızda ve iyileşme sürecinizde rehberlik edebilir.
Gaslighting uygulayan kişilerle başa çıkmak zorlu olabilir, ancak bazı stratejiler yardımcı olabilir. Konuşmayı kısıtlamak, manipülasyonun etkisini azaltmanın önemli bir yoludur.4 Manipülatörle olan etkileşiminizi sınırlayarak, onların gerçekliğinizi çarpıtma fırsatlarını azaltabilirsiniz. “Kanıtlı iletişim” yöntemleri de faydalı olabilir.4 Tartışmalarınızda duygusal tepkiler vermek yerine, olaylara ilişkin somut kanıtlar sunmaya çalışın. Ancak, gaslighting uygulayan kişilerin genellikle mantıklı argümanlara kapalı olduğu unutulmamalıdır.76 Göz teması ve beden dilini güçlendirmek, kendinize olan güveninizi yansıtmanıza ve manipülatörün sizi sindirmesini zorlaştırmanıza yardımcı olabilir. Bu, genel iletişim becerilerini güçlendirmeye yönelik bir yaklaşımdır ve her türlü zorlu etkileşimde faydalı olabilir. Bu stratejilerin potansiyel sonuçları, manipülatörün davranışlarını değiştirmesini sağlamaktan, en iyi durumda ise mağdurun kendi ruh sağlığını korumasına kadar değişebilir.
Tablo 1: Yaygın Gaslighting İfadeleri ve Altındaki Taktikler
| İfade | Taktik |
| “O asla olmadı.” | Gerçekleri İnkâr Etme |
| “Çok hassassın.” | Duyguları Önemsizleştirme |
| “Hayal görüyorsun.” | Gerçekliği Sorgulatma |
| “Herkes senin deli olduğunu düşünüyor.” | İzolasyon ve Güvensizlik |
| “Çok abartıyorsun.” | Duyguları Önemsizleştirme |
| Bilgi saklamak veya konuşmayı reddetmek | Saklama, İletişimi Kesme |
| “Sadece şakaydı.” | Duyguları Önemsizleştirme |
| Suçu sana atmak | Suçlu Hissettirme |
| Çelişkili ifadeler kullanmak | Kafa Karıştırma |
| “Beni gerçekten sevseydin böyle düşünmezdin.” | Duygusal Şantaj |
Tablo 2: Gaslighting’in Psikolojik Etkileri
| Psikolojik Etki | Açıklama |
| Öz Güven Kaybı | Sürekli sorgulama ve manipülasyon sonucu kişinin kendine olan inancının azalması. |
| Gerçeklik Algısında Bozulma | Manipülatörün sürekli yalanları ve inkârları nedeniyle kişinin neyin gerçek olduğunu ayırt etmekte zorlanması. |
| Anksiyete | Sürekli belirsizlik ve stres altında kalma sonucu ortaya çıkan kaygı hali. |
| Depresyon | Uzun süreli manipülasyon ve duygusal yıpranma sonucu gelişebilen umutsuzluk ve mutsuzluk durumu. |
| Travma Sonrası Belirtiler (TSSB) | Yoğun ve uzun süreli psikolojik istismar sonucu ortaya çıkabilen flashbackler, kabuslar ve aşırı uyarılma gibi belirtiler. |
Tablo 3: Gaslighting’den Korunma ve Başa Çıkma Stratejileri
| Strateji | Açıklama |
| Sınır Koymak | Manipülatörün davranışlarını kabul etmeyeceğinizi net bir şekilde ifade etmek. |
| Güvendiğiniz İnsanlara Danışmak | Kendi algılarınızı doğrulamak ve destek almak için güvendiğiniz kişilerle konuşmak. |
| Günlük Tutmak | Olayları ve duygularınızı kaydetmek, böylece manipülatörün inkârlarına karşı kanıt oluşturmak. |
| Profesyonel Destek Almak | Bir terapistten yardım alarak gaslighting’in etkileriyle başa çıkmak ve iyileşmek. |
| Konuşmayı Kısıtlamak | Manipülatörle olan iletişiminizi minimuma indirmek. |
| “Kanıtlı İletişim” Yöntemleri | Tartışmalarda duygusal tepkiler yerine somut kanıtlar sunmaya çalışmak (ancak bunun her zaman işe yaramayabileceğini unutmamak). |
| Göz Teması ve Beden Dilini Güçlendirme | Kendinize olan güveninizi yansıtarak manipülatörün sizi sindirmesini zorlaştırmak. |
Sonuç olarak, gaslighting’i fark etmek iyileşmenin ilk adımıdır.4 Bu manipülatif taktikleri tanımak, bireylerin kendi psikolojik sağlıklarını korumaları ve sağlıklı ilişkiler kurmaları için hayati önem taşır. Toplumda gaslighting konusunda artan farkındalık, mağdurların seslerini duyurmalarına ve destek bulmalarına yardımcı olabilir. Psikolojik sağlığı korumak için bilinçli olmak ve gerektiğinde yardım istemekten çekinmemek önemlidir.
Alıntılanan çalışmalar
- Yeniden Başla // Psikolojik Manipülasyon (Gaslighting) Nedir? İlişkilerde Nasıl Anlaşılır?, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=IohFd73x6ko
- Ghosting-Gaslighting-Love Bombing. 2023’te çok konuşulan ilişki terimleri ne anlama geliyor? – YouTube, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=CADcF-riKT0
- Gaslighting: What Is It And How Do We Fight Back? – Middle Georgia State University, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.mga.edu/news/2023/04/what-is-gaslighting-and-how-to-fight-back.php
- Gaslighting Nedir? Gaslighting Örnekleri Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/gaslighting-psikolojik-manipulasyon
- Gaslighting: Psikolojik Manipülasyon | Güven Hastanesi, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.guven.com.tr/saglik-rehberi/gaslighting-psikolojik-manipulasyon
- Gaslighting: Psikolojik Manipülasyon – Terapi Datem, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://terapi.datem.com.tr/blog/gaslighting-psikolojik-manipulasyon/
- İptal Kültürü Hakkında Tartışırken Bilinmesi Gereken Kavramlar – Perspektif, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://perspektif.eu/2024/11/02/iptal-kulturu-hakkinda-tartisirken-bilinmesi-gereken-kavramlar/
- çocuklara yönelik her türlü ihmal ve istismar yüzyıllardır her toplumda var olmuş önemli bir toplumsal sorundur. – Terapi Datem, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://terapi.datem.com.tr/blog/kategori/Psikolojik%20%C5%9Eiddet/
- Gaslighting Nedir? Psikolojik Manipülasyon Belirtileri ve Etkileri – Acıbadem Hayat, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/gaslighting/
- Gaslighting Nedir? – Medical Park, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/gashlighting/hg-6668
- Gaslighting Nedir? Psikolojik Manipülasyona Uğradığınızı Nasıl …, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.hiwellapp.com/blog/gaslighting
- Gaslighting: Duygusal Manipülasyon – NPİSTANBUL, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://npistanbul.com/gaslighting-duygusal-manipulasyon
- Gaslighting Psikolojik Şiddet Mi? / Mağdur Psikolojisi Nedir? – YouTube, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=fFE0qC4LwxA
- Identifying Gaslighting: Signs, Examples, and Seeking Help – Newport Institute, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.newportinstitute.com/resources/mental-health/what_is_gaslighting_abuse/
- Unmasking Gaslighting: Recognizing and Overcoming Emotional Manipulation, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://therapygroupdc.com/therapist-dc-blog/unmasking-gaslighting-recognizing-and-overcoming-emotional-manipulation/
- Understanding Gaslighting: What It Means, How To Recognize It and What To Do – Health Cleveland Clinic, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://health.clevelandclinic.org/gaslighting
- Gaslighting – Psychology Today, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.psychologytoday.com/us/basics/gaslighting
- GASLIGHTING Definition & Meaning – Merriam-Webster, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.merriam-webster.com/dictionary/gaslighting
- Gaslighting – Wikipedia, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Gaslighting
- Gaslighting, Narcissist, and More Psychology Terms You’re Misusing – Time, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://time.com/6262891/psychology-terms-misused-gaslighting-toxic-narcissist/
- Gaslighting – APA Dictionary of Psychology, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://dictionary.apa.org/gaslight
- What ‘Gaslighting’ Truly Means – YouTube, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=fJhvtHXVdsc
- Gaslighting – Vikipedi, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gaslighting
- Adını Gas Light isimli oyundan alıyor: Gaslighting nedir? | N-Life – NTV, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.ntv.com.tr/galeri/n-life/kultur-ve-sanat/adini-gas-light-isimli-oyundan-aliyor-gaslighting-nedir,gUVVnLXOQ0Cmy6K18L9jMw
- Gaslighting nedir? Gaslighting ifadesi nereden çıkmıştır? – Demokrat Haber, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.demokrathaber.org/gaslighting-nedir-gaslighting-ifadesi-nereden-cikmistir
- Gaslighting Nedir? Psikolojik Manipülasyonu Anlamak – Unicourse, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://blog.unicourse.co/gaslighting-nedir-psikolojik-manipulasyonu-anlamak/
- Zihinsel Dengeyi Sarsan Tuzak: Gaslighting – Counselorburcak, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.counselorburcak.com/post/zihinsel-dengeyi-sarsan-tuzak-gaslighting
- www.wctlive.ca, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.wctlive.ca/docs/studyguide-gaslight-2023.pdf
- Gas Light – Wikipedia, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Gas_Light
- Gas Light | Why Read Plays, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://whyreadplays.com/2023/06/18/gas-light/
- Angel Street (Gaslight) – Concord Theatricals, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.concordtheatricals.com/p/2380/angel-street-gaslight
- GASLIGHT STUDY GUIDE | State Theatre Company South Australia, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://statetheatrecompany.com.au/wp-content/uploads/2020/08/Gaslight-Study-Guide.pdf
- Gas Light by Patrick Hamilton | Goodreads, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.goodreads.com/book/show/3215762-gas-light
- Will You Light the Gas Please?: A Brief History of the Term Gaslighting and the Movie Behind It – Illinois Coalition Against Domestic Violence, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.ilcadv.org/will-you-light-the-gas-please-a-brief-history-of-the-term-gaslighting-and-the-movie-behind-it/
- Gas Light – Engole, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://engole.info/gas-light/
- Gas Light | play by Hamilton | Britannica, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.britannica.com/topic/Gaslight-play-by-Hamilton
- About the Playwright: Gaslight | Utah Shakespeare Festival, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.bard.org/study-guides/about-the-playwright-gaslight/
- Gaslight (1944) – Plot – IMDb, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.imdb.com/title/tt0036855/plotsummary/
- Gaslight (1944 film) – Wikipedia, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Gaslight_(1944_film)
- Relationship Abuse: The Film ‘Gaslight’ Stands the Test of Time – Division of Humanities and Fine Arts, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.hfa.ucsb.edu/news-entries/2023/6/4/gaslight-exposing-sex-abuse-in-relationships-amp-hollywood
- What Is Gaslighting? 12+ Techniques to Stop Emotional Abuse – Positive Psychology, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://positivepsychology.com/gaslighting-emotional-abuse/
- Gaslighting Examples and How to Respond | Newport Healthcare Resources, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.newporthealthcare.com/resources/press/gaslighting-examples/
- Gaslighting – When Abusers Distort Reality – Jeff Anderson and Associates, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.andersonadvocates.com/blog/gaslighting-when-abusers-distort-reality/
- Gaslighting Adı Nereden Geliyor? #psikoloji #gaslight #stres #ilişkiler – YouTube, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=A2DSFUhsdDw
- Gasligthing ne demek? Gasligthing yılın kelimesi olarak seçildi | N-Life – NTV, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.ntv.com.tr/n-life/kultur-ve-sanat/gasligthing-ne-demekgasligthing-yilin-kelimesi-olarak-secildi,K6Qzyt_eME-hpK_mKYG0Eg
- Gaslight (1944) – IMDb, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.imdb.com/title/tt0036855/
- Gaslight (1944) – Filmsite.org, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.filmsite.org/gasl.html
- ‘Gaslight’ (1944) (Film) – Bradley’s Basement – WordPress.com, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://bradleybasement.wordpress.com/movies/gaslight-1944-film/
- Classic Cinema: Gaslight (1944), erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://fishnetcinema.com/2017/09/07/classic-cinema-gaslight-1944/
- Gaslight (1944) – Turner Classic Movies – TCM, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.tcm.com/tcmdb/title/166/gaslight
- Review: Gaslight (1944) – 3 Brothers Film, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://3brothersfilm.com/blog/2022/3/10/review-gaslight-1944
- 20 gaslighting examples and how to respond to them – Women’s Health, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.womenshealthmag.com/uk/health/a60094830/gaslighting-examples/
- Gaslighting Nedir | Psikolojik Manipülasyon ile Baş Etme Yöntemleri – Terappin, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://terappin.com/blog/gaslighting-nedir
- Gaslighting Nedir? Belirtileri Nelerdir? – Büyük Anadolu Hastaneleri, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.buyukanadoluhastanesi.com/gaslighting-nedir-belirtileri-nelerdir
- Gaslighting Belirtileri ve Nasıl Kurtulunur – Apollo Hospitals, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.apollohospitals.com/tr/health-library/what-is-gaslighting-how-to-recover-from-gaslighting/
- Duygusal Manipülasyon Hakkında Bilmeniz Gerekenler – Heltia Blog, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.getheltia.com/blog/duygusal-manipulasyon-hakkinda-bilmeniz-gerekenler
- Psikolojik Manipülasyon Teknikleri ve Korunma Yolları, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://psikologenesdincer.com.tr/psikolojik-manipulasyon-teknikleri-ve-korunma-yollari/
- Manipüle Ne Demek? Gaslighting ve Psikolojik Manipülasyon …, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/manipule-ne-demek-gaslighting-psikolojik-manipulasyon-nedir/
- 24 phrases ‘gaslighters’ use against you – PR Daily, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.prdaily.com/24-phrases-gaslighters-use-against-you/
- Gaslighting: Examining the Warning Signs – Life Lessons, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://lifelessons.co.uk/resource/gaslighting-examining-the-warning-signs/
- What is gaslighting? Examples and how to respond – Medical News Today, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.medicalnewstoday.com/articles/gaslighting
- Gaslighting and Attachment: Signs, Examples and Tips – AP, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.attachmentproject.com/psychology/gaslighting/
- Gaslighting Examples and How to Respond – Verywell Mind, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.verywellmind.com/gaslighting-examples-7567491
- 6 Examples of Gaslighting Someone | Psych Central, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://psychcentral.com/health/how-to-gaslight-someone
- Gaslighting in Intimate Relationships: A Form of Coercive Control You Need to Know More About – Learning Network, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.gbvlearningnetwork.ca/our-work/backgrounders/gaslighting_in_intimate_relationships/Gaslighting-in-Intimate-Relationships.pdf
- Gaslighting: Meaning and Examples – WebMD, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.webmd.com/mental-health/what-is-gaslighting-in-relationships
- 5 Types of Gaslighting: What They Are, Examples, & How to Respond – Choosing Therapy, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.choosingtherapy.com/types-of-gaslighting/
- Lying or Gaslighting? What’s the difference? – Toxic and Narcissistic Parent Healing and Recovery Counselling, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://melcrowecounsellor.com/2018/08/12/lying-or-gaslighting-whats-the-difference/
- LPT: How to spot the difference between lying and gaslighting. Knowing the difference can help not just you, but help protect your friends and family. : r/LifeProTips – Reddit, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.reddit.com/r/LifeProTips/comments/13hf95b/lpt_how_to_spot_the_difference_between_lying_and/
- It’s not gaslighting, it’s just lying : r/mildlyinfuriating – Reddit, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.reddit.com/r/mildlyinfuriating/comments/12mvmhr/its_not_gaslighting_its_just_lying/
- 10 Examples & Signs of Gaslighting | Common Tactics – Monima Wellness, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.monimawellness.com/10-examples-of-gaslighting/
- Gaslighting in Relationships: Overcoming Denial and Doubt | Epic Counseling Solutions, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://epiccounselingsolutions.com/gaslighting-in-relationships-overcoming-denial-and-doubt/
- 20 Examples & Scenarios of Gaslighting in Different Settings & Relationships, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.besttherapists.com/blog/examples-of-gaslighting
- Red flags: What is gaslighting and why is it dangerous? – Respect Victoria, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.respectvictoria.vic.gov.au/news/red-flags-what-gaslighting-and-why-it-dangerous
- Gaslighting – FeministBellek, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://feministbellek.org/gaslighting/
- Gaslighting Nedir? Gaslighting ile Başa Çıkma Yolları – VOGUE TÜRKİYE, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://vogue.com.tr/gundem/gaslighting-nedir-gaslighting-ile-basa-cikma-yollari
- When It Might Not Be Gaslighting | Psychology Today, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.psychologytoday.com/us/blog/prisons-and-pathos/202107/when-it-might-not-be-gaslighting
- Gaslighting Examples: 10 Key Phrases to Identify | Ellie Mental Health, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://elliementalhealth.com/how-to-identify-gaslighting-10-phrases-to-listen-for/
- 7 Signs of Gaslighting – One Love Foundation, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.joinonelove.org/learn/7_signs_of_gaslighting/
- Recognising Gaslighting And Manipulative Behaviours Online – Verity Henton, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://verityhenton.co.uk/gaslighting-signs-on-social-media-recognising-manipulative-behaviours-online/
- What is gaslighting? | The National Domestic Violence Hotline, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.thehotline.org/resources/what-is-gaslighting/
- Narcissistic Gaslighting: What It Is, Signs, & How Cope – Choosing Therapy, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.choosingtherapy.com/narcissist-gaslighting/
- Gaslighting vs attention/memory : r/ADHD_partners – Reddit, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.reddit.com/r/ADHD_partners/comments/poxd4f/gaslighting_vs_attentionmemory/
- Gaslighting Nedir ve İnsanlar Bunu Neden Yapar? – AçıkBeyin, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.acikbeyin.com/gaslighting-nedir-ve-insanlar-bunu-neden-yapar/
- (PDF) Gaslighting: Confronting hypocritical kind of Emotional abuse. – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.researchgate.net/publication/362357135_Gaslighting_Confronting_hypocritical_kind_of_Emotional_abuse
- #Gaslighting – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.researchgate.net/publication/355724305_Gaslighting
- But What Really Happened? The Importance of Understanding Gaslighting in Child Development – Psi Chi, The International Honor Society in Psychology, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.psichi.org/blogpost/987366/503953/But-What-Really-Happened-The-Importance-of-Understanding-Gaslighting-in-Child-Development
- How Does Gaslighting Work?: Understanding Gaslighting and Learning to Trust Yourself Again – Take Root Therapy, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.losangelesmftherapist.com/post/how-does-gaslighting-work-understanding-gaslighting-and-learning-to-trust-yourself-again/
- Patolojik Narsisizm: Duygusal İstismar ve “Gaslighting” Perspektifinden Kapsamlı Bir Değerlendirme – DergiPark, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2041946
- (PDF) Patolojik Narsisizm: Duygusal İstismar ve “Gaslighting” Perspektifinden Kapsamlı Bir Değerlendirme (Pathological Narcissism: A Comprehensive Evaluation From The Perspective of Emotional Abuse and “Gaslighting” ) – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.researchgate.net/publication/357421010_Patolojik_Narsisizm_Duygusal_Istismar_ve_Gaslighting_Perspektifinden_Kapsamli_Bir_Degerlendirme_Pathological_Narcissism_A_Comprehensive_Evaluation_From_The_Perspective_of_Emotional_Abuse_and_Gaslighti
- The Media Psychology of Gaslighting and Social Change, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-media-psychology-effect/202212/the-media-psychology-gaslighting-and-social-change
- Mainstream Media and Its Obsession with Gaslighting – Jets Flyover, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://jetsflyover.com/6913/features/mainstream-media-and-its-obsession-with-gaslighting/
- Full article: The rise of “gaslighting”: debates about disinformation on Twitter and 4chan, and the possibility of a “good echo chamber” – Taylor & Francis Online, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15405702.2022.2044042
- The Sociology of Gaslighting, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.asanet.org/wp-content/uploads/attach/journals/oct19asrfeature.pdf
- What Exactly Is Gaslighting, and Why Do People Do It? – Psychology Today, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.psychologytoday.com/us/blog/some-assembly-required/202308/what-exactly-is-gaslighting-and-why-do-people-do-it
- Understanding Gaslighting: Origins, Impact, and Overcoming It | Two Chairs Blog, erişim tarihi Mayıs 1, 2025, https://www.twochairs.com/blog/what-is-gaslighting-and-where-did-it-come-from