Çocuk ve Ergenlerde Yeme Bozukluklarının Temel Bilgileri ve Tanı Süreci (Başlangıç Aşaması)

I. Giriş

Yeme bozuklukları, çocuk ve ergenlerde giderek artan bir sıklık ve ciddiyetle görülen önemli sağlık sorunlarıdır.¹ Bu durumlar, bireylerin yiyecek ve bedenleriyle sağlıksız bir ilişki kurmalarına neden olarak ciddi fiziksel ve psikolojik sonuçlar doğurabilir. Genç popülasyonda yetersiz tanı konulması yaygın bir sorundur ve bu durum, gerekli müdahalelerin gecikmesine yol açabilir.¹ Anoreksiya nervoza gibi bazı yeme bozukluklarının yüksek ölüm oranına sahip olması, etkili tanı ve tedavinin aciliyetini vurgulamaktadır.¹

Erken teşhis ve doğru tanı, tedavi sonuçlarını önemli ölçüde iyileştirmek için kritik öneme sahiptir.¹ Zamanında yapılan müdahaleler, bu durumların uzun vadeli fiziksel ve psikolojik etkilerini hafifletebilir.¹ Ancak bu durumların tanısı karmaşıktır ve genellikle çok yönlü bir yaklaşım gerektirir.¹ Tanı süreci, davranışsal, psikolojik ve fiziksel kriterlerin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini içerir.⁵ Doğru bir değerlendirme için çocuktan, ailesinden ve gözlemlerden elde edilen bilgilerin bir araya getirilmesi esastır.¹

COVID-19 pandemisini takip eden dönemde yeme bozukluğu semptomlarında gözlemlenen artış, bu alanda farkındalığın ve etkili tanı stratejilerinin önemini daha da belirgin hale getirmiştir.¹ Pandemi, rutinlerde bozulmalara, sosyal izolasyonun artmasına ve kaygı düzeylerinin yükselmesine neden olarak yeme bozukluklarının gelişimine veya şiddetlenmesine katkıda bulunabilecek önemli stres faktörleri ortaya çıkarmıştır. Semptomlardaki bu artış, pandemi ile ilgili stres faktörleri ve yeme bozukluğu psikopatolojisi arasında potansiyel bir nedensel bağlantı olduğunu düşündürmektedir ve bu bağlamın mevcut tanı uygulamalarında dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Pediatristler ve birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcıları, çocuklarla ve ergenlerle düzenli temasları nedeniyle erken tarama için benzersiz bir konumdadırlar.¹ Birinci basamak ortamları, rutin kontroller aracılığıyla bir çocuğun fiziksel ve duygusal iyiliğini izlemek için düzenli fırsatlar sunar. Bu, basit tarama sorularının entegrasyonuna ve zaman içindeki büyüme örüntülerinin izlenmesine olanak tanır. Pediatristler, potansiyel yeme bozukluğu semptomları hakkında endişelenen aileler için ilk başvuru noktası olabilir ve bu da erken teşhis sürecinde rollerini kritik hale getirir.

II. Yeme Bozuklukları Çeşitleri: Temel Özellikler ve Semptomlar

• A. Anoreksiya Nervoza

• Tanım ve temel özellikler: Anoreksiya nervoza, yaşa, cinsiyete, gelişimsel yola ve fiziksel sağlığa göre önemli ölçüde düşük vücut ağırlığına yol açan enerji alımının kısıtlanması, kilo alma konusunda yoğun bir korku ve vücut imajında bozulma ile karakterizedir.² Bu durum, kendini aç bırakma ve boy ve yaşa göre düşük kiloya neden olan kilo kaybıyla tanımlanır.² Sadece bir yaşam tarzı tercihi değil, psikolojik temelli ciddi bir tıbbi hastalıktır.⁷ Kilo alma veya şişmanlama konusunda ezici bir korku tarafından yönlendirilir ² ve sıklıkla vücut ağırlığı ve şeklinin bozulmuş algısıyla birlikte görülür.⁶
• Davranışsal semptomlar:

• Dramatik kilo kaybı veya uygun kilo alımının olmaması ⁶: Haftalar veya aylar içinde önemli kilo kaybı ¹⁴, boy, yaş, cinsiyet, yapı ve fiziksel sağlığa uygun bir vücut ağırlığını koruyamama.⁶
• Kilo, yiyecek, kalori, yağ gramı ve diyetle aşırı meşguliyet ⁶: Sürekli yiyecek endişesi ve kalori alımının yakından izlenmesi ¹², yiyecek, kalori ve diyetle ilgili obsesif ilgi.¹⁴
• Belirli yiyecekleri yemeyi reddetme veya tüm yiyecek gruplarını çıkarma ⁶: Sıklıkla karbonhidratları ve yağları çıkarma ⁶, giderek artan sayıda yiyecek grubunu kesme.¹⁰
• Yiyecek ritüellerinin geliştirilmesi (örneğin, yiyecekleri belirli bir sırayla yemek, aşırı çiğnemek) ⁶: Anormal, obsesif veya ritüelleşmiş yeme davranışları.⁷
• Yemek zamanlarından veya yiyecek içeren durumlardan kaçınmak için bahaneler uydurma.⁶
• Hava koşulları, yorgunluk, hastalık veya yaralanmaya rağmen aşırı, katı egzersiz rejimi ⁶: Alınan kalorileri “yakma” ihtiyacını ifade etme.⁶
• Arkadaşlardan ve daha önce keyif alınan aktivitelerden geri çekilme ⁶: Daha izole ve gizemli hale gelme.⁶
• Kilo kaybını gizlemek için bol giysiler giyme.⁶
• Kendisi yemeden başkaları için yemek pişirme.⁶
• Yiyecek alımı veya kilosu hakkında yalan söyleme.⁹
• Duygusal ve bilişsel semptomlar:

• Zayıf olsa bile kilo alma veya şişmanlama konusunda yoğun korku ⁶: Sık sık tartılmayı veya aynada kontrol etmeyi içerebilir.⁸
• Bozulmuş vücut imajı veya düşük vücut ağırlığının ciddiyetini inkar etme ⁶: Vücut ağırlığı veya şekli hakkında rahatsız edici bir deneyime sahip olma ⁶, tehlikeli derecede zayıf olsa bile kendini kilolu görme.⁷
• Kilo kaybına rağmen “şişman” hissetme hakkında sık sık yorum yapma.⁶
• Aşırı ruh hali değişimleri.⁷
• Katı ve esnek olmayan düşünce tarzı.⁶
• Mükemmeliyetçilik ve dürtüsellik.¹²
• Fiziksel belirti ve semptomlar:

• Dramatik kilo kaybı veya beklenen kilo alımının olmaması ⁶: Haftalar veya aylar içinde önemli kilo kaybı ¹⁴, boy, yaş, cinsiyet, yapı ve fiziksel sağlığa uygun bir vücut ağırlığını koruyamama.⁶
• Menstrüel düzensizlikler veya amenore ⁶: Ergenlik sonrası kadınlarda adet döneminin kaybı.⁶
• Yorgunluk, uyuşukluk veya aşırı enerji.⁶
• Baş dönmesi veya bayılma.⁶
• Sürekli üşüme (soğuğa tahammülsüzlük).⁶
• Karın krampları, kabızlık veya diğer gastrointestinal şikayetler.⁶
• Anormal laboratuvar bulguları (örneğin, anemi, düşük hormon seviyeleri, elektrolit dengesizlikleri).⁶
• Kuru cilt ve saç, kırılgan tırnaklar.⁶
• Vücutta ince tüyler (lanugo).⁶
• Saç derisinde saç dökülmesi.⁶
• Kas güçsüzlüğü.⁶
• Diş problemleri (kusma varsa).⁶

• Alt tipler: Kısıtlayıcı tip (kilo kaybı öncelikle diyet, oruç veya aşırı egzersiz yoluyla sağlanır) ve tıkınırcasına yeme/çıkarma tipi (aralıklı olarak tıkınırcasına yeme ve/veya çıkarma davranışlarında bulunur).²
• İçgörü: Anoreksiya nervoza sadece kilo ile ilgili değildir; sıklıkla stres, kaygı ve düşük özgüven için bir başa çıkma mekanizmasıdır ve bir kontrol duygusu sağlar.⁷ Bireyler, bunaltıcı duygular veya dışsal baskılar karşısında yaşamlarında bir ustalık duygusu kazanmak için kısıtlayıcı yeme davranışlarını kullanabilirler. Bu durum, tanı sürecinde sadece yeme davranışlarına ve kiloya odaklanmak yerine, altta yatan psikolojik kırılganlıkların ve tetikleyicilerin araştırılmasının önemini vurgulamaktadır.
• İçgörü: Anoreksiya nervozalı tüm bireyler zayıf değildir; “atipik anoreksiya”, normal kilo aralığında olmasına rağmen diğer tüm kriterleri karşılamayı içerir.² Geçmişte temel tanı kriteri olarak kilonun ön plana çıkarılması, önemli derecede düşük kilolu olmayan bireylerde anoreksiya vakalarının gözden kaçmasına neden olmuş olabilir. Atipik anoreksiyanın tanınması, vücut ağırlığı normal aralıkta olsa bile, bireyin yeme davranışlarının, kilo alma korkusunun ve vücut imajı endişelerinin kritik olduğunu vurgulamaktadır.
• B. Bulimiya Nervoza

• Tanım ve temel özellikler: Bulimiya nervoza, kilo alımını önlemek için tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotlarını takiben uygunsuz telafi edici davranışlarla karakterize ciddi, potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir yeme bozukluğudur.² Bu durum, tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışlar döngüsü ile tanımlanır.¹⁷ Tıkınırcasına yeme, kısa bir süre içinde büyük miktarda yiyeceği kontrol kaybı hissiyle birlikte tüketmeyi içerir.¹⁷ Telafi edici davranışlar ise tıkınırcasına yemenin etkilerini gidermek veya telafi etmek için kullanılır.¹⁷
• Davranışsal semptomlar:

• Tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotları (kısa bir süre içinde kontrol kaybı hissiyle birlikte büyük miktarda yiyecek yeme) ²: Sıklıkla gizlice gerçekleşir ¹⁷, rahatsız edici derecede tok hissedene kadar yemeyi içerebilir.²
• Tekrarlayan uygunsuz telafi edici davranışlar: kendi kendine kusma, laksatiflerin, diüretiklerin veya diğer ilaçların kötüye kullanımı, oruç tutma veya aşırı egzersiz ²: Tıkınırcasına yemenin etkilerini gidermek veya telafi etmek için tasarlanmıştır.¹⁷
• Tıkınırcasına yeme kanıtı (örneğin, büyük miktarda yiyeceğin kaybolması, boş ambalajlar).²
• Çıkarma davranışlarının kanıtı (örneğin, yemeklerden sonra sık sık tuvalete gitme, kusmuk kokusu, laksatif ambalajları).²
• Başkalarının yanında yemek yerken rahatsız görünme.¹⁵
• Yiyecek ritüelleri.¹⁷
• Yiyecek çalma veya istifleme.¹⁵
• Aşırı miktarda ağız gargarası, nane veya sakız kullanma.¹⁵
• Vücudu bol giysilerle saklama.¹⁷
• Algılanan kusurlar için sık sık aynada kontrol etme.¹⁷
• Duygusal ve bilişsel semptomlar:

• Kilo, şekil ve görünümle aşırı meşguliyet.²
• Herkese açık yerlerde veya başkalarıyla birlikte yemek yemekten korkma.¹⁵
• Aşırı ruh hali değişimleri.¹⁷
• Öz değerini kilo, şekil ve görünüme göre değerlendirme.¹⁷
• Tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışlardan sonra utanç, suçluluk ve umutsuzluk yaşama.¹⁷
• Sık sık düşük özgüven yaşama.¹⁵
• Tıkınırcasına yeme sırasında kontrol kaybı hissetme.⁹
• Fiziksel belirti ve semptomlar:

• Kilo dalgalanmaları ¹⁰: Vücut ağırlığı tipik olarak normal aralıkta olsa da bazı bireyler daha kilolu olabilir.¹⁷
• Karın krampları, kabızlık, asit reflüsü.¹⁰
• Konsantrasyon güçlüğü.⁶
• Anormal laboratuvar bulguları (örneğin, elektrolit dengesizlikleri).¹⁰
• Baş dönmesi veya bayılma.⁶
• Uyku sorunları.⁶
• Parmak eklemlerinde kesikler ve nasırlar (Russell belirtisi).⁶
• Diş problemleri (mine erozyonu, diş eti kanaması, hassasiyet, çürükler).⁶
• Kuru cilt ve kırılgan tırnaklar.⁶
• Kas güçsüzlüğü.⁶
• Yanaklarda veya çene hattında şişlik (parotis bezi büyümesi).²
• Boğaz ağrısı.²

• İçgörü: Bulimiya nervozalı bireyler herhangi bir kiloda olabilirler, bu da sadece görünüme dayanarak anoreksiya nervozadan daha zor tespit edilebilir hale getirir.¹⁸ Bulimiya nervozada belirgin kilo düşüklüğünün olmaması, klinisyenlerin tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışların kanıtı ile bireyin kilo ve şekille aşırı meşguliyeti gibi davranışsal ve psikolojik semptomları belirlemeye daha fazla güvenmeleri gerektiği anlamına gelir.
• İçgörü: Bulimiya nervoza sıklıkla anksiyete, depresyon ve madde kullanım bozuklukları gibi diğer psikiyatrik bozukluklarla birlikte görülür, bu da kapsamlı bir zihinsel sağlık değerlendirmesini gerektirir.² Bu eşlik eden durumlarla ilişkili duygusal sıkıntı ve dürtüsellik, tıkınırcasına yeme ve çıkarma döngüsüne katkıda bulunabilir. Bu altta yatan zihinsel sağlık sorunlarının ele alınması, bulimiya nervozanın etkili tedavisi ve uzun süreli iyileşme için çok önemlidir.
• C. Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu

• Tanım ve temel özellikler: Tıkınırcasına yeme bozukluğu, düzenli olarak uygunsuz telafi edici davranışlar olmaksızın tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotlarıyla karakterizedir.² Bu durum, hızlı bir şekilde ve kısa bir zaman dilimi içinde aşırı yeme tekrarlayan epizotlarını, kontrol kaybı hissiyle birlikte içerir.²¹ Bu epizotları önemli derecede sıkıntı, utanç, suçluluk ve depresyon duyguları takip eder.²¹ Bulimiya nervozadan farklı olarak, kusma veya aşırı egzersiz gibi düzenli telafi edici davranışlar yoktur.²¹
• Davranışsal semptomlar:

• Tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotları (kısa bir süre içinde kontrol kaybı hissiyle birlikte büyük miktarda yiyecek yeme) ²: Normalden çok daha hızlı yeme ², rahatsız edici derecede tok hissedene kadar yeme ², fiziksel olarak aç değilken büyük miktarda yiyecek yeme ², ne kadar yediğinden utanma nedeniyle yalnız yeme ², doygunluk noktasını geçene ve rahatsızlık hissedene kadar yeme.²⁶
• Sonrasında kendinden tiksinme, depresif veya çok suçlu hissetme.²
• Gizlice yeme.¹⁰
• Yiyecek istifleme.¹⁵
• Arkadaşlardan ve aktivitelerden geri çekilme.¹⁵
• Sık sık diyet yapma, bu da kilo dalgalanmalarına neden olabilir.¹⁷
• Duygusal ve bilişsel semptomlar:

• Tıkınırcasına yeme konusunda belirgin sıkıntı.²¹
• Tıkınırcasına yeme sırasında kontrol kaybı hissi.¹⁷
• Tıkınırcasına yeme epizotlarından sonra utanç, suçluluk ve umutsuzluk.¹⁵
• Düşük özgüven.¹⁵
• Kendine karşı olumsuz duygular.²³
• Fiziksel belirti ve semptomlar:

• Kilo dalgalanmaları.¹⁰
• Kilo alımı veya aşırı kilo/obezite.²
• Karın krampları, kabızlık, asit reflüsü.¹⁰
• Konsantrasyon güçlüğü.⁶
• Yüksek tansiyon veya yüksek kolesterol.⁹
• Tip 2 diyabet.⁹
• Kalp hastalığı.⁹
• Uyku sorunları.⁶

• İçgörü: Tıkınırcasına yeme bozukluğu, davranışın etrafındaki utanç ve gizlilik nedeniyle sıklıkla yetersiz teşhis edilir ve telafi edici davranışların olmaması kilo alımına ve ilgili sağlık komplikasyonlarına yol açabilir.²¹ Tıkınırcasına yeme bozukluğunda kusma davranışlarının olmaması, altta yatan psikolojik sıkıntıyı ve potansiyel olarak önemli kilo alımı ve ilgili metabolik sorunlar nedeniyle fiziksel sağlık üzerindeki önemli etkiyi maskeleyebilir. Klinisyenlerin sadece kilonun ötesindeki tanı kriterlerinin farkında olmaları gerekir.
• İçgörü: Bulimiya nervozadan farklı olarak, tıkınırcasına yeme bozukluğu, tıkınırcasına yeme epizotlarından sonra düzenli kusma, oruç tutma veya aşırı egzersiz yapmayı içermez.²¹ Bu temel ayırıcı özellik, doğru tanı ve tedavi planlaması için çok önemlidir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu olan bireyler diyet yapmaya çalışabilirken, bu çabalar tıkınırcasına yeme epizotlarını hemen takip eden telafi edici bir davranış olarak tutarlı bir şekilde kullanılmaz.
• D. Kaçıngan/Kısıtlayıcı Yeme Bozukluğu (ARFID)

• Tanım ve temel özellikler: ARFID, kilo veya şekil endişelerinden kaynaklanmayan, uygun beslenme ve/veya enerji ihtiyaçlarını karşılamada sürekli başarısızlıkla karakterize bir yeme veya beslenme bozukluğudur.¹³ Bu durum, yiyecek alımında aşırı kaçınma veya düşük alımı içerir.¹³ Yeme veya yiyeceğe karşı ilgi eksikliği, duyusal hassasiyet veya olumsuz sonuçlardan korkma gibi faktörlerden kaynaklanır.¹³ Kilo verme arzusu veya vücut imajı endişeleri tarafından yönlendirilmez.¹³
• Davranışsal semptomlar:

• Önemli kilo kaybı veya beklenen kilo alımını sağlayamama veya büyümede gerileme.¹³
• Önemli beslenme eksikliği.¹³
• Enteral beslenmeye veya oral beslenme takviyelerine bağımlılık.¹³
• Psikososyal işlevsellikte belirgin bozulma.¹³
• Yeme veya yiyeceğe karşı belirgin ilgi eksikliği.¹³
• Yiyeceklerin duyusal özelliklerine (örneğin, doku, tat, koku) dayalı kaçınma.¹³
• Yemenin olumsuz sonuçları hakkında endişe (örneğin, boğulma, kusma).¹³
• Daha önce yenen yiyecekleri aniden reddetme.³⁴
• Çok yavaş yeme.³⁴
• Zamanla daralan sınırlı sayıda tercih edilen yiyecek.¹³
• Duygusal ve bilişsel semptomlar:

• Yiyecek veya yemekle ilgili kaygı.³²
• Boğulma veya kusma korkusu.¹³
• Yemek zamanlarında mide rahatsızlığı veya tokluk hissi şikayetleri.¹³
• Fiziksel belirti ve semptomlar:

• Önemli kilo kaybı veya büyümede gerileme.¹³
• Besin eksiklikleri.¹³
• Kabızlık veya karın ağrısı.⁶
• Düşük vücut ısısı veya soğuğa tahammülsüzlük.⁶
• Uyuşukluk veya yorgunluk.⁶
• Düzensiz adet döngüsü veya amenore.⁶
• Baş dönmesi veya bayılma.⁶
• Vücutta ince tüyler (lanugo).⁶
• Kas güçsüzlüğü.⁶
• Konsantrasyon güçlüğü.⁶

• İçgörü: ARFID, önemli sıkıntıya ve işlevsel bozulmaya neden olması ve potansiyel olarak ciddi sağlık sorunlarına ve beslenme eksikliklerine yol açması nedeniyle seçici yemek yemeden farklıdır.³² Seçici yemek yeme birçok çocuk için yaygın bir gelişimsel aşama olsa da, ARFID daha şiddetli ve kalıcı bir yiyecekten kaçınma veya kısıtlama örüntüsünü içerir ve bu durum sağlık ve günlük yaşamı etkileyerek klinik dikkat gerektirir. Yeme ile ilişkili kaygı ve sıkıntı düzeyi de ARFID’de önemli ölçüde daha yüksektir.
• İçgörü: Anoreksiya ve bulimianın aksine, ARFID zayıflık arzusu veya vücut imajı endişeleri tarafından yönlendirilmez.¹³ Bu temel motivasyon farkı, ARFID’i diğer yeme bozukluklarından ayıran önemli bir tanısal özelliktir. ARFID’de kısıtlama, kilo kaybı veya bozulmuş vücut şekli algısı yerine duyusal hassasiyetler veya olumsuz sonuçlardan korkma gibi diğer faktörlerden kaynaklanır.

III. Yeme Bozukluklarının Tanısında DSM-5’in Rolü

• Yeme bozukluklarının tanısında DSM-5 tanı kriterlerinin standart olarak kullanıldığını vurgulayın. Ruhsal bozuklukların tanımlanması ve sınıflandırılması için yerleşik kriterleri sağlayan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabı’nın 5. Baskısı (DSM-5), yeme bozuklukları da dahil olmak üzere zihinsel sağlık durumlarının tanısı için temel oluşturur.⁵ Bu kriterler, farklı klinisyenler ve ortamlar arasında tutarlı ve güvenilir tanıları sağlamak için hayati öneme sahiptir.
• A. Anoreksiya Nervoza İçin DSM-5 Kriterleri: ²

• Yaşa, cinsiyete, gelişimsel yola ve fiziksel sağlığa göre önemli ölçüde düşük vücut ağırlığına yol açan enerji alımının gereksinimlere göre kısıtlanması.⁶ Önemli derecede düşük kilo, minimum normalin altında veya çocuklar ve ergenler için minimum beklenenin altında bir ağırlık olarak tanımlanır.¹⁶
• Önemli derecede düşük bir kiloda olmasına rağmen, kilo alma veya şişmanlama konusunda yoğun korku veya kilo alımını engelleyen ısrarcı davranış.⁶
• Kişinin vücut ağırlığı veya şeklinin deneyimlenme biçiminde bozulma, vücut ağırlığı veya şeklinin öz değerlendirme üzerinde aşırı etkisi veya mevcut düşük vücut ağırlığının ciddiyetinin sürekli olarak farkında olmama.⁶
• Alt tipleri (kısıtlayıcı tip: son 3 ayda tekrarlayan tıkınırcasına yeme veya çıkarma davranışı yok; tıkınırcasına yeme/çıkarma tipi: son 3 ayda tekrarlayan tıkınırcasına yeme veya çıkarma epizotları) ve BMI’ye göre şiddeti (Hafif: BMI ≥ 17; Orta: 16-16.99; Şiddetli: 15-15.99; Aşırı: < 15 kg/m2) belirtin.¹⁶
• DSM-5’te amenore’nin bir kriter olarak çıkarıldığını, bunun tüm bireyler için geçerli olmayabileceğini (örneğin, erkekler, ergenlik öncesi kızlar, doğum kontrol hapı kullananlar) unutmayın.⁵⁰
• B. Bulimiya Nervoza İçin DSM-5 Kriterleri: ²

• Benzer koşullar altında benzer bir süre içinde çoğu insanın yiyeceğinden kesinlikle daha büyük miktarda yiyeceği kontrol kaybı hissiyle birlikte yeme ile karakterize tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotları.¹⁷
• Kendi kendine kusma, laksatiflerin, diüretiklerin veya diğer ilaçların kötüye kullanımı, oruç tutma veya aşırı egzersiz gibi kilo alımını önlemek için tekrarlayan uygunsuz telafi edici davranışlar.¹⁷
• Tıkınırcasına yeme ve uygunsuz telafi edici davranışların her ikisi de ortalama olarak en az üç ay boyunca haftada bir kez meydana gelir.¹⁷
• Öz değerlendirme vücut şekli ve ağırlığından aşırı derecede etkilenir.¹⁷
• Bozukluk yalnızca anoreksiya nervoza epizotları sırasında meydana gelmez.¹⁷
• Haftada ortalama uygunsuz telafi edici davranış epizot sayısına göre şiddeti belirtin (Hafif: 1-3; Orta: 4-7; Şiddetli: 8-13; Aşırı: ≥ 14).¹⁶
• DSM-IV’e kıyasla sıklık kriterindeki haftada iki kereden bir kereye düşüşün, tanısal erişimi potansiyel olarak genişlettiğini vurgulayın.²⁷
• C. Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu İçin DSM-5 Kriterleri: ²

• Benzer koşullar altında benzer bir süre içinde çoğu insanın yiyeceğinden kesinlikle daha büyük miktarda yiyeceği kontrol kaybı hissiyle birlikte yeme ile karakterize tekrarlayan tıkınırcasına yeme epizotları.²⁵
• Tıkınırcasına yeme epizotları aşağıdakilerden üç veya daha fazlasıyla ilişkilidir: normalden çok daha hızlı yeme, rahatsız edici derecede tok hissedene kadar yeme, fiziksel olarak aç değilken büyük miktarlarda yeme, utanç nedeniyle yalnız yeme, sonrasında tiksinme/depresyon/suçluluk hissetme.²⁵
• Tıkınırcasına yeme konusunda belirgin sıkıntı mevcuttur.²⁵
• Tıkınırcasına yeme ortalama olarak en az üç ay boyunca haftada bir kez meydana gelir.²⁵
• Tıkınırcasına yeme, bulimiya nervozadaki gibi tekrarlayan uygunsuz telafi edici davranışlarla ilişkili değildir ve yalnızca bulimiya nervoza veya anoreksiya nervoza seyri sırasında meydana gelmez.²⁵
• Haftada ortalama tıkınırcasına yeme epizot sayısına göre şiddeti belirtin (Hafif: 1-3; Orta: 4-7; Şiddetli: 8-13; Aşırı: ≥ 14).²⁹
• Tıkınırcasına yeme bozukluğunun önemli bir klinik sorun olarak tanınarak DSM-5’te ayrı bir tanı kategorisi olarak dahil edildiğini unutmayın.¹⁶
• D. Kaçıngan/Kısıtlayıcı Yeme Bozukluğu (ARFID) İçin DSM-5 Kriterleri: ¹³

• Aşağıdakilerden biri veya daha fazlasıyla ilişkili olarak uygun beslenme ve/veya enerji ihtiyaçlarını karşılamada sürekli başarısızlıkla kendini gösteren bir yeme veya beslenme bozukluğu (örneğin, yemeğe veya yiyeceğe karşı belirgin ilgi eksikliği; yiyeceğin duyusal özelliklerine dayalı kaçınma; yemenin olumsuz sonuçları hakkında endişe): önemli kilo kaybı (veya çocuklarda beklenen kilo alımını sağlayamama veya büyümede gerileme), önemli beslenme eksikliği, enteral beslenmeye veya oral beslenme takviyelerine bağımlılık, psikososyal işlevsellikte belirgin bozulma.¹³
• Yeme bozukluğu eş zamanlı bir tıbbi duruma atfedilemez veya başka bir zihinsel bozuklukla daha iyi açıklanamaz. Yeme bozukluğu başka bir zihinsel bozukluk bağlamında ortaya çıktığında, yeme bozukluğunun şiddeti, durumla rutin olarak ilişkili olanı aşar ve ek klinik dikkat gerektirir.¹³
• Bozukluk, mevcut yiyecek eksikliği veya kültürel olarak onaylanmış bir uygulamayla daha iyi açıklanamaz.¹³
• Yeme bozukluğu yalnızca anoreksiya nervoza veya bulimiya nervoza seyri sırasında meydana gelmez ve kişinin vücut ağırlığı veya şeklinin deneyimlenme biçiminde bir bozulma olduğuna dair kanıt yoktur.¹³
• ARFID’in önceki DSM versiyonlarındaki “Bebeklik veya Erken Çocukluk Dönemi Beslenme Bozukluğu”nun yeniden formülasyonu olduğunu ve daha büyük çocuklar ve yetişkinleri kapsayacak şekilde daha geniş bir kapsama sahip olduğunu unutmayın.¹³
• İçgörü: DSM-5, anoreksiya nervoza için belirli kilo kaybı eşiklerinin yerine davranışsal ve psikolojik özelliklere vurgu yaparak atipik anoreksiya tanısının konulmasına olanak tanır.⁵ Bu değişiklik, anoreksiya nervozanın temel psikopatolojisinin – yoğun kilo alma korkusu ve vücut imajındaki bozulma – normal kilo aralığında kilo koruyan bireylerde bile mevcut olabileceği yönündeki artan anlayışı yansıtmaktadır. Bu, henüz önemli kilo kaybı göstermeyen ancak ciddi derecede kısıtlayıcı yeme davranışlarında bulunan genç bireylerde özellikle önemlidir.
• İçgörü: DSM-5’te bulimiya nervoza tanısı için gereken tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışların sıklığındaki azalma, klinik olarak anlamlı semptomlarla mücadele eden daha geniş bir birey yelpazesini yakalamayı amaçlamaktadır.²⁷ DSM-IV kriterlerinin bu davranışların en az haftada iki kez meydana gelmesini gerektirmesi çok kısıtlayıcı olabilir ve daha az sıklıkta klinik olarak anlamlı bulimik semptomları olan bireyleri dışlayabilirdi. DSM-5, daha fazla kapsayıcılık ve bulimiya nervozanın daha erken teşhisini hedeflemektedir.
• İçgörü: DSM-5’teki ARFID için özel kriterler, kısıtlayıcı yemenin arkasındaki motivasyonu dikkate almanın önemini vurgulayarak, vücut imajı endişelerinin merkezi olduğu anoreksiya ve bulimiyadan ayırır.¹³ ARFID’in ayrı bir tanı kategorisi olarak dahil edilmesi, diğer yeme bozukluklarının karakteristik özelliği olan vücut imajı bozulmaları olmaksızın önemli yeme bozukluklarının meydana gelebileceğini kabul eder. Bu, kısıtlayıcı yeme davranışları duyusal hassasiyetler veya olumsuz sonuçlardan korkma gibi faktörlerden kaynaklanan bireylerin tanımlanması ve tedavi edilmesi için çok önemlidir ve uygun destek almalarını sağlar.

IV. Gelişimsel Düzeye Uygun Klinik Görüşmeler

• Çocuklar ve ergenlerle yeme bozuklukları hakkında görüşme yaparken gelişimsel olarak hassas yaklaşımlar kullanmanın önemi.³ Çocuklar ve ergenler, yetişkinlere kıyasla farklı düzeylerde anlayış ve iletişim becerilerine sahip olabilirler. Görüşme teknikleri, bilişsel ve duygusal olgunluklarına göre uyarlanmalıdır.
• Amacın çocuğun yeme alışkanlıkları, vücut imajı ve ilgili duygular hakkındaki kendi bakış açısını anlamak olduğunu açıklayın.⁵⁵ Görüşme, çocuğun kendi deneyimlerini ve algılarını ortaya çıkarmayı amaçlamalıdır. Dürüst ve doğru bilgi elde etmek için güven ve uyum kurmak esastır.
• A. Uyum Sağlama ve Ortamı Hazırlama:

• Dürüstlüğü ve açıklığı teşvik etmek için çocuğu ebeveynlerinden ayrı, yalnız görüşün.¹ Bu, çocuğun ebeveynlerinin etkisi olmadan hassas konuları tartışırken daha rahat hissetmesine yardımcı olabilir.
• Görüşmenin amacını açıklayın ve çocuğun nelerin tartışılacağını anladığından emin olun.⁵⁵ Yaşına uygun, açık ve basit bir dil kullanın. Gizliliği ve sınırlarını açıklayın.
• Rahat ve yargılayıcı olmayan bir ortam oluşturun.²⁰ Çocuğun duyulduğunu ve anlaşıldığını hissettiği güvenli bir alan yaratın.
• Soruları ifade ederken çocuğun yaşını ve gelişimsel düzeyini dikkate alın.³ Küçük çocuklar için somut bir dil ve ergenler için daha soyut kavramlar kullanın.
• B. Yeme Davranışları Hakkında Bilgi Toplama:

• Belirli bir süre (örneğin, son dört hafta, son üç ay) boyunca tipik yeme alışkanlıkları hakkında sorun.⁵⁵ Çocuğun hatırlamasını kolaylaştıracak bir zaman dilimi kullanın. Hafızayı desteklemek için bir takvim veya son olaylara başvurmak yardımcı olabilir.⁵⁵
• Diyet kısıtlamaları, belirli yiyeceklerden kaçınma ve yeme ile ilgili herhangi bir kural veya ritüel hakkında bilgi alın.⁶ Kaçınılan belirli yiyecekleri ve kaçınma nedenlerini sorun. Yiyecek alımı veya yemek zamanlamasıyla ilgili kendi kendine dayattığı kuralları araştırın.
• Herhangi bir tıkınırcasına yeme epizodunun ve telafi edici davranışın sıklığını ve niteliğini (şüpheleniliyorsa) araştırın.⁵⁶ Bu hassas davranışlar hakkında soru sorarken yargılayıcı olmayan bir dil kullanın. Çocuğun anlayabileceği şekilde “tıkınırcasına yeme”yi tanımlayın.⁵⁶
• Gizlice yeme veya yemek yedikten sonra suçlu hissetme hakkında sorun.⁴ Bunlar, yeme bozukluğu davranışlarının ve bunlarla ilişkili utancın göstergeleri olabilir.
• 24 saatlik diyet öyküsü alın.⁴ Çocuğa son 24 saat içinde yediği ve içtiği her şeyi hatırlamasını isteyin.
• C. Vücut İmajı ve Kilo Endişelerini Değerlendirme:

• Çocuğun vücut ağırlığı ve şekli hakkındaki duyguları hakkında sorun.⁴ Çocuğu duygularını ifade etmeye teşvik etmek için açık uçlu sorular kullanın.
• Sahip olabilecekleri ideal kilo veya şekli ve kilo alma veya verme konusundaki duygularını araştırın.⁵⁸
• Vücut kontrol davranışları hakkında bilgi alın (örneğin, aynada kontrol etme, tartılma, ölçülme).⁵⁸
• Kilo ve şeklin özgüvenleri üzerindeki etkisini değerlendirin.⁵⁷
• Başkaları zayıf olduğunu söylediğinde kendini şişman hissedip hissetmediğini sorun.⁴
• D. Duygu Yönetimi ve İlgili Faktörleri Araştırma:

• Kaygı veya depresyon semptomları da dahil olmak üzere çocuğun genel ruh halini değerlendirin.⁴
• Herhangi bir travma veya stresli yaşam olayı öyküsü hakkında bilgi alın.⁴
• Sosyal etkileşimler ve sosyal durumlarda yemek yemekle ilgili herhangi bir zorluk hakkında sorun.⁶
• Özellikle ARFID için geçerli olmak üzere DEHB veya otizm spektrum bozukluğu gibi eşlik eden durumları değerlendirin.²⁴
• E. Yapılandırılmış Görüşme Araçlarını Kullanma:

• Kapsamlı yarı yapılandırılmış görüşmeler olarak Yeme Bozukluğu İncelemesi (EDE) ve çocuk versiyonu (ChEDE) hakkında bilgi verin.⁵⁵ EDE, yaşam boyu çoğu bireyi yansıtan kişiler için tasarlanmıştır.⁵⁷ ChEDE, tipik olarak 6-13 yaş arası çocuklar için uyarlanmıştır.⁶⁵
• Bu araçların diyet kısıtlaması, yeme endişesi, şekil endişesi ve kilo endişesi dahil olmak üzere geniş bir yeme bozukluğu psikopatolojisi yelpazesini değerlendirdiğini açıklayın.⁵⁶
• EDE/ChEDE’nin son dört haftaya (28 gün) odaklandığını vurgulayın.⁵⁵ Hatırlamaya yardımcı olmak için görüşmenin başında bu süre zarfında meydana gelen olayların belirlenmesine zaman ayrılmalıdır.⁵⁵
• ChEDE’de daha basit bir dil ve daha kısa zaman dilimleri (örneğin, 12-13 yaş arası için 14 günlük zaman dilimi olan EDE-A) kullanılarak küçük çocuklar için yapılan uyarlamalardan bahsedin.⁵⁷
• EDE/ChEDE’nin özel kavramları ve derecelendirme kuralları ile görüşme teknikleri konusunda eğitim gerektiren bu araçların etkili bir şekilde kullanılmasında görüşmeci eğitiminin önemini tartışın.⁵⁵
• Hızlı bir başlangıç değerlendirmesi olarak SCOFF anketi gibi diğer tarama araçlarından kısaca bahsedin.¹

• İçgörü: Yeme bozukluğu olan çocuklar ve ergenler semptomlarını inkar edebilir veya davranışlarını rasyonelleştirebilirler, bu da çocuk, ebeveynler ve diğer bakıcılar dahil olmak üzere çoklu kaynaklardan bilgi toplamanın önemini artırır.¹ İnkar, yeme bozukluklarında yaygın bir savunma mekanizmasıdır. Çocuklar durumlarının ciddiyetini fark etmeyebilir veya utanç ya da yargılanma korkusu nedeniyle davranışlarını açıklamaktan çekinebilirler. Bu nedenle, yalnızca çocuğun bildirimine güvenmek sorunun hafife alınmasına yol açabilir.
• İçgörü: Gelişimsel olarak uygun görüşme, çocuğun bilişsel ve duygusal olgunluğuna uygun dil ve soru sorma tekniklerini ayarlamayı içerir, soruları anladıklarından ve anlamlı yanıtlar sağlayabildiklerinden emin olunur.⁵⁶ Küçük çocuklar, vücut imajı veya yeme kontrolü hakkındaki duygularını ergenler gibi ifade etmek için kelime dağarcığına veya soyut düşünme becerilerine sahip olmayabilirler. Görüşmeciler, doğru bilgi elde etmek için yaşa uygun bir dil kullanmalı, somut örnekler vermeli ve gözlemlenebilir davranışlara odaklanmalıdır.

V. Tanı Sürecinde Aile Görüşmelerinin Önemi

• Çocuk ve ergenlerde yeme bozukluklarının değerlendirilmesinde aile görüşmelerinin hayati rolünü vurgulayın.¹ Aile katılımı, bu yaş grubundaki yeme bozukluklarının tedavisinde sıklıkla esastır.⁶³
• Ebeveynlerin çocuğun yeme alışkanlıkları, davranışları ve genel işlevselliği hakkında değerli bilgiler sağlayabileceğini açıklayın.¹ Ebeveynler genellikle çocuklarının yeme düzenlerindeki ve ruh hallerindeki değişikliklerin birincil gözlemcileridir.
• A. Yeme Alışkanlıkları ve Davranışları Hakkında Bilgi Toplama:

• Ebeveynler, çocuğun yeme alışkanlıklarındaki, yiyecek tercihlerindeki ve yemek zamanı davranışlarındaki değişiklikleri bildirebilirler. Daha önce yediği yiyecekleri aniden reddetme dahil.³⁴
• Çocuğun kilo geçmişi, büyüme örüntüleri ve fark edilebilir kilo kaybı veya alımı hakkında bilgi sağlayabilirler.⁶⁸ 4 yaşından itibaren büyüme kayıtlarının incelenmesi yardımcı olabilir.
• Ebeveynler, gizli yeme, yiyecek ritüelleri veya bir yeme bozukluğunun göstergesi olan diğer davranışları gözlemlemiş olabilirler.⁴
• Çocuğun egzersiz alışkanlıkları ve herhangi bir aşırı veya kompülsif egzersiz hakkında bilgi sunabilirler.⁴
• Ebeveynler, kusma veya laksatif kullanımı gibi gözlemlenen telafi edici davranışları bildirebilirler.²
• B. Duygusal ve Sosyal Bağlamı Anlama:

• Ebeveynler, çocuğun ruh hali, kaygı düzeyleri ve sosyal etkileşimlerindeki herhangi bir değişiklik hakkında bilgi sağlayabilirler.⁴
• Yeme bozuklukları veya diğer zihinsel sağlık durumları öyküsü hakkında bilgi verebilirler.⁴
• Ebeveynler, çocuğun vücut imajı endişeleri ve kilosu veya görünümü hakkında yaptığı herhangi bir yorum hakkında bilgi sunabilirler.²
• Çocuğun hayatındaki yeme bozukluğuna katkıda bulunabilecek herhangi bir stres faktörü veya değişiklik hakkında bilgi verebilirler.⁴
• C. Tutarsızlıkları Belirleme ve Kapsamlı Bir Görünüm Elde Etme:

• Ebeveynlerden alınan bilgiler, özellikle yeme bozukluğu olan çocuklar semptomlarını inkar edebileceği veya saklamaya çalışabileceği için, çocuğun kendi bildirimindeki tutarsızlıkları belirlemeye yardımcı olabilir.¹
• Aile görüşmeleri, yeme bozukluğunun gelişimi ve sürdürülmesi hakkında daha geniş bir bağlam sağlar.

• İçgörü: Ebeveynler, yeme bozukluğu olan bir çocuğa bakarken sıklıkla önemli derecede sıkıntı, korku ve çaresizlik yaşarlar, bu da aileler için destek ve psiko-eğitimin gerekliliğini vurgular.⁶³ Ebeveyn perspektifini anlamak ve onları tedavi sürecine dahil etmek (örneğin, Aile Temelli Tedavi yoluyla) başarılı iyileşme için çok önemlidir.
• İçgörü: Vücut imajı ve kilo üzerindeki kültürel ve toplumsal etkiler hem çocuğun hem de ebeveynlerin algılarını etkileyebilir ve aile görüşmeleri sırasında dikkate alınmalıdır.⁷ Bu etkileri araştırmak, yeme bozukluğunun gelişimini anlamak için değerli bir bağlam sağlayabilir.

VI. Yeme Alışkanlıklarını, Beden Algısını ve Duygu Yönetimini Analiz Etme

• Yeme bozukluklarının tanısında bu üç temel alanın kapsamlı bir analizinin önemini açıklayın.
• A. Yeme Alışkanlıklarını Analiz Etme:

• Çocuğun besin alımı hakkında ayrıntılı bilgi toplayın; tüketilen yiyeceklerin türleri ve miktarları, yemek sıklığı ve herhangi bir kısıtlama, tıkınırcasına yeme veya alışılmadık yeme davranışları örüntüsü.⁴
• Herhangi bir yiyecekten kaçınma, tiksinti veya hassasiyeti değerlendirin (özellikle ARFID için geçerli).¹³
• Çocuğun yeme davranışlarının motivasyonunu değerlendirin (örneğin, kilo kontrolü, duyusal sorunlar, ilgi eksikliği).⁷
• Yemenin gerçekleştiği bağlamı dikkate alın (örneğin, evde, okulda, arkadaşlarla).⁴
• B. Beden Algısını Analiz Etme:

• Çocuğun vücut büyüklüğü ve şekli algısını ve bunun gerçeklikle uyumlu olup olmadığını değerlendirin.²
• Vücut ağırlığı ve şeklinin özgüvenlerini ve genel değer duygularını ne ölçüde etkilediğini değerlendirin.²
• Herhangi bir kilo alma korkusu veya zayıf olma takıntısı olup olmadığını değerlendirin.²
• Herhangi bir vücut kontrolü veya kaçınma davranışı olup olmadığını belirleyin.⁵⁸
• C. Duygu Yönetimini Analiz Etme:

• Çocuğun duygularını tanımlama, anlama ve yönetme becerisini değerlendirin.⁴
• Duygular ve yeme davranışları arasındaki ilişkiyi araştırın (örneğin, duygusal yeme, rahatlık için yiyecek kullanma).⁴
• Kaygı, depresyon veya obsesif-kompülsif bozukluk gibi duygu yönetimini etkileyebilecek herhangi bir altta yatan zihinsel sağlık durumunu değerlendirin.²
• Duygusal iyilik halini ve yeme davranışlarını etkileyebilecek herhangi bir travma veya istismar öyküsünü değerlendirin.⁴
• İçgörü: Bu üç alanı analiz etmek, yeme davranışları, beden algısı ve duygusal iyilik hali arasındaki karmaşık etkileşimi yeme bozukluklarının gelişimi ve sürdürülmesinde tanıyan bütüncül bir yaklaşım gerektirir.⁴ Kapsamlı bir değerlendirme, bu faktörlerin birbirini nasıl etkilediğini ve genel klinik tabloya nasıl katkıda bulunduğunu dikkate almalıdır.

VII. Çocuklar ve Ergenler İçin Değerlendirme Araçları

• Çocuk ve ergenlerde yeme bozukluklarının tanısında kullanılan çeşitli değerlendirme araçlarına genel bakış.¹
• A. Çocuklar İçin Yeme Bozukluğu Değerlendirme Aracı (ChEDE): ⁵⁶

• ChEDE’nin Yeme Bozukluğu İncelemesi’nin (EDE) özellikle çocuklar için tasarlanmış bir uyarlaması olduğunu açıklayın.⁵⁷
• Yarı yapılandırılmış klinik görüşme biçimini tanımlayın.⁵⁶
• Temel olarak değerlendirdiği alanları özetleyin: diyet kısıtlaması, yeme endişesi, şekil endişesi ve kilo endişesi.⁵⁷
• Son dört haftaya odaklandığını belirtin.⁵⁵
• Tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışlar gibi temel yeme bozukluğu davranışlarının değerlendirilmesini vurgulayın.⁵⁷
• Ergenlerle esneklik sağlayan çocuk ve standart versiyonlarının bulunduğunu açıklayın.⁵⁷
• ChEDE’nin iyi özgüllük gösterdiğini, ancak ebeveyn raporlarına kıyasla tıkınırcasına yeme epizotlarını tespit etmede daha düşük duyarlılığa sahip olabileceğini unutmayın.⁶⁵
• B. Yeme Bozukluğu İnceleme Anketi (EDE-Q): ⁴

• EDE’den uyarlanmış bir öz bildirim anketi olarak tanımlayın.⁶⁶
• 14 yaş ve üzeri bireyler için uygun olduğunu belirtin (YEDE-Q ve EDE-A gibi küçük çocuklar için uyarlanmış versiyonları mevcuttur).⁶⁶
• Dört alt ölçeği özetleyin: kısıtlama, yeme endişesi, şekil endişesi ve kilo endişesi.⁶⁶
• Ebeveyn/bakıcı versiyonunun (EDE-Q-PV) bulunduğunu unutmayın.⁶⁶
• C. SCOFF Anketi: ¹

• Kısa, beş soruluk bir yeme bozukluğu tarama aracı olarak tanımlayın.¹
• Beş soruyu listeleyin (Hasta, Kontrol, Bir taş, Şişman, Yiyecek).¹
• İki veya daha fazla olumlu yanıtın daha fazla değerlendirme gerektirdiğini açıklayın.¹
• Tarama için yararlı olmasına rağmen, yanlış pozitiflik oranına sahip olabileceğini ve tek başına tanı için yeterli olmadığını unutmayın.³
• D. Diğer Değerlendirme Araçları:

• Yeme Tutumları Testi (EAT) gibi diğer anketlerden kısaca bahsedin.⁴
• Hastalık şiddetini değerlendirmede klinik global izlenim (CGI) ölçeklerinin önemini vurgulayın.⁶⁷
• ARFID semptomlarını değerlendirmek için kullanılan Dokuz Maddelik ARFID Tarama Aracı’ndan (NIAS) bahsedin.³⁶
• İçgörü: Değerlendirme aracı seçimi, çocuğun yaşına, gelişimsel düzeyine ve ele alınan özel klinik sorulara göre yapılmalıdır.⁵⁷ Öz bildirim anketleri, klinik görüşmeler ve ebeveyn raporları dahil olmak üzere çoklu kaynaklardan bilgi toplamak daha kapsamlı ve güvenilir bir değerlendirme sağlar.

VIII. Erken Tanı Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Temel Adımlar ve Önemli Hususlar

• Çocuk ve ergenlerde yeme bozukluklarının erken tanısında yer alan temel adımları özetleyin.¹
• A. Tarama:

• Rutin çocuk sağlığı ziyaretleri ve diğer sağlık hizmeti karşılaşmaları sırasında yeme bozukluğu semptomları için rutin tarama uygulayın.¹
• SCOFF anketi gibi kısa tarama araçlarını kullanın.¹
• Ağırlık veya büyüme eğrisinde açıklanamayan değişiklikler için büyüme çizelgelerini izleyin.¹
• Diyet değişiklikleri, vücut imajından memnuniyetsizlik ve egzersiz alışkanlıklarındaki değişiklikler hakkında basit tarama soruları sorun.¹
• B. Kapsamlı Değerlendirme:

• Diğer tıbbi durumları ekarte etmek için kapsamlı bir tıbbi öykü ve fiziksel muayene yapın.³
• Besin eksikliklerini ve tıbbi komplikasyonları değerlendirmek için laboratuvar çalışmaları yapın.³
• Mevcut ve geçmiş yeme alışkanlıkları dahil olmak üzere ayrıntılı bir yeme öyküsü alın.¹
• Çocuk ve ebeveynleri/bakıcıları ile ayrı ayrı klinik görüşmeler yapın.¹
• ChEDE gibi gelişimsel olarak uygun yapılandırılmış görüşme araçlarını kullanın.⁵⁶
• Çocuğun vücut imajını, kilo endişelerini ve duygu yönetimini değerlendirin.²
• Eşlik eden herhangi bir zihinsel sağlık durumunu değerlendirin.²
• C. Ayırıcı Tanı:

• DSM-5 kriterlerine göre farklı yeme bozukluğu türlerini ayırt edin.²
• Benzer semptomlarla ortaya çıkabilecek diğer tıbbi veya psikolojik durumları ekarte edin.³²
• ARFID’i tipik seçici yemek yemeden ve yiyecek kısıtlamasının motivasyonuna göre diğer yeme bozukluklarından ayırın.¹³
• D. Önemli Hususlar:

• Yeme bozukluğu olan bireylerin semptomlarını inkar edebileceğinin veya en aza indirebileceğinin farkında olun.¹
• Değerlendirme sırasında çocuğun gelişimsel aşamasını ve bilişsel yeteneklerini dikkate alın.⁵⁶
• Yeme davranışları ve vücut imajı üzerindeki kültürel ve sosyal etkileri göz önünde bulundurun.⁷
• Daha iyi sonuçlar için erken müdahalenin önemini kabul edin.³
• Doktorlar, psikologlar, diyetisyenler ve terapistler dahil olmak üzere multidisipliner bir ekiple işbirliği yapın.¹

• İçgörü: Erken tanı daha iyi tedavi sonuçlarıyla bağlantılıdır, bu da proaktif tarama ve kapsamlı değerlendirmenin gerekliliğini vurgular.¹ Erken teşhis, zamanında müdahaleye olanak tanıyarak bozukluğun ilerlemesini potansiyel olarak önler ve tıbbi komplikasyon riskini azaltır.
• İçgörü: Yüksek bir şüphe indeksi çok önemlidir, çünkü yeme bozuklukları yorgunluk, baş dönmesi veya gastrointestinal sorunlar gibi spesifik olmayan şikayetlerle ortaya çıkabilir.³ Klinisyenler, mevcut semptomlar doğrudan yeme veya kilo ile ilgili olmasa bile bir yeme bozukluğu olasılığını düşünmelidirler.

IX. Tanı Sürecinde Gözlem ve Değerlendirmenin Rolü

• Gözlem ve devam eden değerlendirmenin tanı sürecinin ayrılmaz bir parçası olduğunu açıklayın.
• A. Klinik Gözlem:

• Çocuğun görünümünü, kilosunu, cilt durumunu ve lanugo varlığını gözlemleyin.¹
• Parmak eklemlerinde nasır (Russell belirtisi) veya diş problemleri gibi çıkarma belirtilerini not alın.¹
• Görüşme sırasında ve aile üyeleriyle etkileşimde çocuğun davranışlarını gözlemleyin.
• Çocuğun duygudurumuna, ruh haline ve herhangi bir kaygı veya sıkıntı belirtisine dikkat edin.⁴
• Mümkünse yemek zamanı davranışlarını gözlemleyin.
• B. Tıbbi ve Beslenme Verilerinin Değerlendirilmesi:

• Çocuğun büyüme çizelgelerini ve kilo geçmişini inceleyin.¹
• Malnütrisyon veya tıbbi komplikasyonların göstergesi olan herhangi bir anormallik için laboratuvar bulgularını değerlendirin.³
• Besin alımı ve klinik bulgulara dayanarak çocuğun beslenme durumunu değerlendirin.¹
• C. Psikolojik Değerlendirme:

• Klinik görüşmeler sırasında çocuğun yanıtlarını değerlendirin.⁵⁶
• Herhangi bir öz bildirim anketi veya diğer değerlendirme araçlarının sonuçlarını analiz edin.⁴
• Aile görüşmelerinden ve diğer kaynaklardan toplanan bilgileri dikkate alın.¹
• D. Sürekli İzleme:

• Tanı sürecinin devam edebileceğini, semptomların ve davranışların zaman içinde izlenmesini gerektirdiğini kabul edin.²³
• Klinik tablo değişirse veya yeni bilgiler ortaya çıkarsa tanıyı ayarlayın.

• İçgörü: Gözlem, kendi bildirimlerini ve aile raporlarını destekleyebilecek ve daha doğru bir tanıya yardımcı olabilecek değerli sözel olmayan ipuçları ve davranışsal bilgiler sağlar.¹ Klinik bir karşılaşma sırasında gözlemlenen ince davranışlar veya fiziksel belirtiler, açıkça bildirilmemiş olabilecek önemli ipuçları sağlayabilir.
• İçgörü: Kapsamlı bir değerlendirme, doğru ve iyi desteklenmiş bir tanıya ulaşmak için çoklu kaynaklardan – çocuk, aile, tıbbi kayıtlar, fiziksel muayene ve psikolojik değerlendirmeler – elde edilen verilerin entegrasyonunu içerir.³ Tek bir bilgi kaynağına güvenmek, eksik veya yanlış teşhislere yol açabilir, bu da çok yöntemli bir yaklaşımın önemini vurgular.

X. Sonuç

Yeme bozukluklarının çocuk ve ergenlerdeki karmaşıklığı ve ciddiyeti yinelendi.¹ Etkili müdahale ve iyileştirilmiş sonuçlar için erken ve doğru tanının önemi yeniden vurgulandı.¹ Klinik görüşmeler, aile katılımı, kapsamlı değerlendirme ve DSM-5 kriterlerinin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini içeren kapsamlı ve çok yönlü bir yaklaşımın gerekliliği vurgulandı.¹ Tanısal anlayışı geliştirmede devam eden gözlem ve değerlendirmenin rolü vurgulandı.²³ Sağlık profesyonelleri arasında zamanında ve uygun bakımı sağlamak için sürekli dikkat ve işbirliği çağrısıyla sonuçlandırıldı.

Alıntılanan çalışmalar

1. Childhood Eating Disorders Screening and Intervention – Children’s Hospital Colorado, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.childrenscolorado.org/doctors-and-departments/departments/psych/mental-health-professional-resources/primary-care-articles/pediatric-eating-disorders/
2. What are Eating Disorders? – Psychiatry.org, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.psychiatry.org/patients-families/eating-disorders/what-are-eating-disorders
3. Diagnosis of Eating Disorders in Primary Care – AAFP, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2003/0115/p297.html
4. Assess adolescent eating disorders – The REACH Institute, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://thereachinstitute.org/eating-disorders-in-adolescents/
5. Identification and Management of Eating Disorders in Children and Adolescents – The Robert Larner, M.D. College of Medicine, erişim tarihi Nisan 26, 2025, http://contentmanager.med.uvm.edu/docs/aap_ident_managem_of_eating_disorders_in_children_and_adolescents_jan_2021/vchip-documents/aap_ident_managem_of_eating_disorders_in_children_and_adolescents_jan_2021.pdf?sfvrsn=dd6dbbac_2
6. Anorexia Nervosa – National Eating Disorders Association – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/anorexia-nervosa/
7. Anorexia Nervosa | Johns Hopkins Medicine, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/eating-disorders/anorexia-nervosa
8. Anorexia nervosa – Symptoms and causes – Mayo Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anorexia-nervosa/symptoms-causes/syc-20353591
9. Signs of Eating Disorders: Types and Symptoms – WebMD, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.webmd.com/mental-health/eating-disorders/signs-of-eating-disorders
10. Eating Disorder Symptoms: Signs, Behaviors & Risks – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/warning-signs-and-symptoms/
11. Symptoms – Anorexia nervosa – NHS, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/anorexia/symptoms/
12. Signs and Symptoms of Anorexia Nervosa – Healthline, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.healthline.com/nutrition/anorexia-signs-symptoms
13. Avoidant Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/avoidant-restrictive-food-intake-disorder-arfid/
14. Anorexia Nervosa: What It Is, Causes, Symptoms & Treatment – Cleveland Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9794-anorexia-nervosa
15. Everything You Need To Know About Eating Disorders – McLean Hospital, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mcleanhospital.org/essential/eating-disorders
16. Initial Evaluation, Diagnosis, and Treatment of Anorexia Nervosa and Bulimia Nervosa | AAFP, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2015/0101/p46.html
17. Bulimia Nervosa – National Eating Disorders Association – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/bulimia-nervosa/
18. Bulimia nervosa – Symptoms and causes – Mayo Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bulimia/symptoms-causes/syc-20353615
19. Bulimia Nervosa: Symptoms, Causes & Prevention – Cleveland Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9795-bulimia-nervosa
20. Bulimia Nervosa | Johns Hopkins Medicine, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/eating-disorders/bulimia-nervosa
21. Binge Eating Disorder – Yale Medicine, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.yalemedicine.org/conditions/binge-eating-disorder
22. Binge Eating Disorder | National Alliance for Eating Disorders, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.allianceforeatingdisorders.com/binge-eating-disorder/
23. Binge-eating disorder – Symptoms and causes – Mayo Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/binge-eating-disorder/symptoms-causes/syc-20353627
24. Binge Eating Disorder – National Eating Disorders Association – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/binge-eating-disorder/
25. DSM-5 Criteria for Binge Eating Disorder Diagnosis – Walden Behavioral Care, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.waldeneatingdisorders.com/what-we-treat/binge-eating-disorder/binge-eating-disorder-diagnosis/
26. Binge Eating Disorder: What It Is, Symptoms & Treatments – Cleveland Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17652-binge-eating-disorder
27. Feeding and Eating Disorders – American Psychiatric Association, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM-5-Eating-Disorders.pdf
28. DSM-5 Criteria for Binge Eating Disorder – MDCalc, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mdcalc.com/calc/10153/dsmv-diagnostic-criteria-for-binge-eating-disorder
29. Table 1, DSM-IV and DSM-5 diagnostic criteria for binge-eating disorder – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK338301/table/introduction.t1/
30. DSM 5 Diagnostic Criteria for Eating Disorders – McCallum Place, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mccallumplace.com/admissions/dsm-5-diagnostic-criteria/
31. Binge-eating disorder – Diagnosis and treatment – Mayo Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/binge-eating-disorder/diagnosis-treatment/drc-20353633
32. Avoidant/restrictive food intake disorder (ARFID) – Cleveland Clinic, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24869-arfid-avoidant-restrictive-food-intake-disorder
33. More than picky eating—7 things to know about ARFID – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/more-picky-eating-7-things-know-about-arfid/
34. Avoidant/restrictive food intake disorder (ARFID): Signs and symptoms – AboutKidsHealth, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.aboutkidshealth.ca/avoidantrestrictive-food-intake-disorder-arfid-signs-and-symptoms
35. Prevalence, characteristics, and correlates of probable avoidant/restrictive food intake disorder among adult respondents to the National Eating Disorders Association online screen: a cross-sectional study, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10694964/
36. ARFID: Comprehensive ARFID Treatment – The Emily Program, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://emilyprogram.com/eating-disorders-we-treat/avoidant-restrictive-food-intake-disorder/
37. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) (for Parents) | Nemours KidsHealth, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://kidshealth.org/en/parents/arfid.html
38. Understanding Avoidant Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) – CHOC – Children’s health hub, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://health.choc.org/understanding-avoidant-restrictive-food-intake-disorder-arfid/
39. Prevalence, Characteristics, and Correlates of Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder among Adult Respondents to the National Eating Disorders Association Online Screen: A Cross-Sectional Study, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10274940/
40. Avoidant Restrictive Food Intake Disorder – eatrightPRO.org, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.eatrightpro.org/news-center/practice-trends/avoidant-restrictive-food-intake-disorder
41. Table 3.33, DSM-IV to DSM-5 Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Comparison – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519704/table/ch3.t33/
42. Table 22, DSM-IV to DSM-5 Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Comparison – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519712/table/ch3.t18/
43. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) – Merck Manuals, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/eating-disorders/avoidant-restrictive-food-intake-disorder-arfid
44. Avoidant/restrictive Food Intake Disorder – Dsm-5 Criteria – Pediatric Oncall, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.pediatriconcall.com/calculators/dsm-5-avoidant-restrictive-food-intake-disorder
45. Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) – PsychDB, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.psychdb.com/eating-disorders/avoidant
46. Avoidant Restrictive Food Intake Disorder – American Psychiatric Association, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.psychiatry.org/getmedia/8bcf8b72-f3cc-403c-9cfb-5c89e086d5db/APA-DSM5TR-AvoidantRestrictiveFoodIntakeDisorder.pdf
47. Anorexia | Diagnosis, DSM-5 Criteria, Exams, Tests – Walden Behavioral Care, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.waldeneatingdisorders.com/what-we-treat/anorexia/anorexia-diagnosis/
48. Appendix A Table 1, Summary of DSM-5 Diagnostic Criteria for Eating Disorders – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK578994/table/appa.tab1/
49. DSM- 5 Diagnostic criteria for Eating Disorders, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://insideoutinstitute.org.au/assets/dsm-5%20criteria.pdf
50. Table 19, DSM-IV to DSM-5 Anorexia Nervosa Comparison – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519712/table/ch3.t15/
51. Table 20, DSM-IV to DSM-5 Bulimia Nervosa Comparison – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519712/table/ch3.t16/
52. Bulimia Diagnostic Criteria, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://bulimia.com/bulimia-diagnostic-criteria/
53. Table 3.34, DSM-IV to DSM-5 Binge-Eating Disorder Comparison – NCBI, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519704/table/ch3.t34/
54. DSM-5-TR® Update Supplement to Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision – American Psychiatric Association, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.psychiatry.org/getmedia/2ed086b0-ec88-42ec-aa0e-f442e4af74e6/APA-DSM5TR-Update-September-2024.pdf
55. EATING DISORDER EXAMINATION (Edition 16.0D), erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.corc.uk.net/media/1274/ede_rcpsychinformation.pdf
56. Protocol – Eating Disorders Examination – Child Interview, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.phenxtoolkit.org/protocols/view/230101
57. Practical Considerations for Using the Eating Disorder Examination Interview with Adolescents – PMC – PubMed Central, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9969870/
58. Eating Disorder Interview | CEED, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://ceed.org.au/wp-content/uploads/2024/05/Eating-Disorder-Interview-.pdf
59. Four Simple Questions Can Help Screen for Eating Disorders – PMC, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1494802/
60. Diagnosing Eating Disorders in Children & Adolescents – NYU Langone Health, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://nyulangone.org/conditions/eating-disorders-in-children-adolescents/diagnosis
61. Questions You Should Ask Every Patient About Their Relationship With Food, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://emilyprogram.com/blog/questions-you-should-ask-every-patient-about-their-relationship-with-food/
62. Eating Disorders: Screening & Assessment – CAMH, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.camh.ca/en/professionals/treating-conditions-and-disorders/eating-disorders/eating-disorders—screening-and-assessment
63. Clinical Services | Department of Psychiatry and Behavioral Neuroscience | The University of Chicago, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://psychiatry.uchicago.edu/sections-programs/clinical-services
64. psymed_2015_08_18_caslini_15-109_sdc1.doc – LWW, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://cdn-links.lww.com/permalink/psymed/a/psymed_2015_08_18_caslini_15-109_sdc1.doc
65. Comparison of child interview and parent reports of children’s eating disordered behaviors, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2266589/
66. Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q), erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.corc.uk.net/outcome-experience-measures/eating-disorder-examination-questionnaire-ede-q/
67. A follow-up and treatment model for pediatric eating disorders: examination of the clinical variables of a child and adolescent psychiatry eating disorder outpatient clinic – Frontiers, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2023.1218604/full
68. Becoming a Patient in the Comprehensive Eating Disorders Program | CS Mott Children’s Hospital | Michigan Medicine, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.mottchildren.org/conditions-treatments/eatingdisorders/becoming-patient-u-m-comprehensive-eating-disorders
69. Loving her into well-being one day at a time: Narratives of caring for daughters with eating disorders – Scientific Research Publishing, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=25761
70. A follow-up and treatment model for pediatric eating disorders: examination of the clinical variables of a child and adolescent psychiatry eating disorder outpatient clinic – ResearchGate, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.researchgate.net/publication/375062292_A_follow-up_and_treatment_model_for_pediatric_eating_disorders_examination_of_the_clinical_variables_of_a_child_and_adolescent_psychiatry_eating_disorder_outpatient_clinic
71. Bulimia nervosa symptoms in children – Children’s Health Psychiatry, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.childrens.com/specialties-services/conditions/bulimia
72. Get Help – National Eating Disorders Association – NEDA, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.nationaleatingdisorders.org/get-help/

A One-Message Question in a Structured Interview: Investigating Psychological Needs of Children and Adolescents with Eating Disorders Directed toward Their Mothers – ResearchGate, erişim tarihi Nisan 26, 2025, https://www.researchgate.net/publication/51254158_A_One-Message_Question_in_a_Structured_Interview_Investigating_Psychological_Needs_of_Children_and_Adolescents_with_Eating_Disorders_Directed_toward_Their_Mothers?_tp=eyJjb250ZXh0Ijp7InBhZ2UiOiJzY2llbnRpZmljQ29udHJpYnV0aW9ucyIsInByZXZpb3VzUGFnZSI6bnVsbH19