1. Psişik Faaliyetin İç Yapısı

Psike (Ruhsal Yapı), insan organizmasının beyin kısmında yer alır. Baş beynin sağ ve sol yarımkürelerinden ve bu yarımküreleri birleştiren en büyük komissür (birleştirici) olan korpus kallozumdan (nasırlı cisim) oluşur.

Shutterstock

Keşfet

Bu organ birliği, psike olarak adlandırılır ve üç ana bölümden oluşur:

Yüksek Zihinsel Süreçlerin Lokalizasyonu

Yüksek zihinsel süreçler (Bilinç, konuşma, hafıza, düşünme, hayal gücü, algılama) psikenin ilgili bölümlerinde yer alır:

• Varoluşsal Bölümde (Sağ Yarımküre): Varoluşu, mekanı ve nesneleri algılama işlevlerini oluşturan yüksek psişik süreçler – algılama, hafıza vb.
• Bilişsel Bölümde (Sol Yarımküre): Sübjektifleştirici, idrak edici, analitik yüksek psişik süreçler – bilinç, konuşma vb.

2. Beyin ve Bölümleri (Psikenin Mekanı)

Baş beyin, Merkezi Sinir Sisteminin (MSS) en büyük ve en önemli bölümüdür. Baş beyin üç ana kısımdan oluşur:

1. Ön beyin (Telencephalon)
2. Orta beyin
3. Arka beyin

Ön Beyin (Telencephalon) – Psikenin Yerleştiği Mekan

Ön beyin, yarımkürelerden, onları birbirine bağlayan korpus kallozumdan ve beyin kabuğundan (Kortex cerebri) oluşur. Ön beyin, özellikle de beyin kabuğu, nöronların işlevi ve psikenin faaliyeti açısından en önemli yapıdır.

Beyin Kabuğunun Lobları (Payları)

Beyin kabuğu, farklı işlevleri yerine getiren dört lobdan (paydan) oluşur.

Shutterstock

Keşfet

1. Alın Lobu (Frontal Lob): Önemli işlevsel ve ilişkilendirici süreçleri, yüksek davranış biçimlerini ve karar verme yeteneğini yerine getirir.
2. Şakak Lobu (Temporal Lob): Konuşma süreçlerini ve işitmeyi düzenler.
3. Art Kafa Lobu (Oksipital Lob): Görme süreçlerini düzenler.
4. Paryetal Lobu (Parietal Lob): Duyusal reaksiyonları ve hareket faaliyetini düzenler

🧠 Beyin Kabuğu ve Fonksiyonları

Beyin kabuğu, çeşitli fonksiyonları yerine getiren dört ana lobdan oluşur:

Fonksiyonel Alanlar

İ.P. Pavlov, beyin kabuğunda görevce üstün ve genel işlevsel alanları belirlemiştir. Bunlar:

• Motor Alan: Hareketleri yönetir.
• Görme Alanı: Görsel bilgiyi işler.
• İşitme Alanı: İşitsel bilgiyi işler.
• Koku Alanı, Tat Alanı: Kimyasal duyuları işler.
• Praksiya ve Stereognoziya Alanları: Karmaşık motor beceriler ve nesneleri dokunarak tanıma işlevlerine aittir.

Konuşma (Nutuk) ile İlgili Alanlar

Beyin kabuğunda konuşma ile ilgili dört ana alan bulunmaktadır:

1. Yazı konuşmasının motor alanı.
2. Sözlü konuşmanın motor alanı (Broca alanı).
3. Yazı işaretlerinin görme alanı (Görerek okuma).
4. Konuşma sinyallerinin işitme alanı (Wernicke alanı).

Ayrıca, beyin kabuğunda “Motor Korteks” ve “Duyusal Korteks” olarak adlandırılan bölgeler ayırt edilir. Beyin kabuğu, psikolojinin en önemli varoluş ve faaliyet merkezidir.

🔬 Orta Beyin (Mezensefalon) ve Arka Beyin (Metensefalon)

• Orta Beyin (Mezensefalon):
  • Ana Bölümleri: Talamus ve Hipotalamus.
  • Fonksiyonları: Beyinde iletim ve yönetim işlevlerine sahiptir. Organizmanın karmaşık hareketlerini ve duygusal faaliyetini düzenler.
  • Talamus: Organizmadan gelen tüm duygusal bilgileri beyin kabuğuna iletir. Bilgi aktarımında önemli ve aktif bir role sahiptir.
  • Hipotalamus: Kalp faaliyetinde nörohümoral fonksiyonla doğrudan yer alır.
• Arka Beyin (Metensefalon):
  • Ana Bölümleri: Varol Köprüsü, Omurilik Soğanı, Beyin Sapı ve Beyincik (Serebellum).
  • Fonksiyonları: İnsan hayatı için hayati önem taşıyan solunum süreçlerinin ve kalp ritimlerinin düzenlenmesinde önemli rol oynar.
  • Beyincik: Motor reaksiyonları tüm organizma genelinde düzenler. Organizmanın denge ve koordinasyonunu sağlayarak esasen biyolojik işlevlerine hizmet eder. Bilgilerin iletilmesi ve alınması açısından psikolojiye de katkı sağlar.

⚡️ Nöronlar ve Bağlantı Lifleri

Beynin karmaşık ve devasa faaliyetini oluşturan temel birimler nöronlardır (sinir hücreleri). Beynin iç yapılarında yaklaşık 50 milyar nöron faaliyet gösterir, bunların yaklaşık 14 milyarı beyin kabuğunda bulunur ve daha aktif işlevsel görevler üstlenir.

Nöronlar sinir impulsları üretir, alır ve diğer nöronlara iletirler. Boyut ve şekilleri büyük ölçüde farklılık gösterebilir (örneğin, 4-6 mikron çaptan 130 mikrona kadar).

Beyin kabuğunda bilgi alışverişini sağlayan sinir lifleri sistemleri üç ana formda mevcuttur:

1. Özel İlişkilendirme (Assosiyasyon) Lifleri Sistemi: Her yarımkürenin farklı bölgelerini birbirine bağlar (tek bir yarımküre içinde).
2. Komissural Lifler Sistemi: İki yarımkürenin farklı bölgelerini birbirine bağlar (esas olarak korpus kallozum – nasırlı cisim – aracılığıyla). Psikolojinin iç işleyişinde, bölümlerin karşılıklı etkileşimleri açısından özel öneme sahiptir.
3. Projeksiyon Lifleri Sistemi: Beyin kabuğunu beynin alt bölgelerine ve omuriliğe bağlar.
   • Afferent (Çıkan/Duyusal): Bilgiyi alt bölgelerden beyin kabuğuna taşır.
   • Efferent (İnen/Motor): Bilgiyi beyin kabuğundan alt bölgelere taşır.Projeksiyon lifleri de bilgilerin iletilmesi açısından psikolojik işleyişte önemlidir.

📋 Psikoloji Kursunun Görevleri (Plan)

Psikolojik faaliyetin insan organizmasında incelenmesi, öncelikle temel görevlerin ve önemli araştırma yönelimlerinin belirlenmesini gerektirir:

• Psikolojik faaliyetin psikolojik, biyolojik ve sosyal açılardan incelenmesi.
• Psikika ve beynin ayrı ayrı varoluş ve faaliyet statülerinin kesinleştirilmesi, temel fonksiyonlarının belirlenmesi.
• Psikolojiyi insanı yöneten, merkez olarak kabul etmek.

Genel Psikolojinin Temel Araştırma Görevleri

1. Ruhsal Olanı (Psikika ve idrak) ile Biyolojik Olanı (tüm organizma) Birleştirmek: Bunların birleşik araştırma metodolojisini, karşılıklı faaliyet ve iletişim özelliklerini incelemek ve gerekçelendirmek.
2. Genelliği ve Evrenselliği Korumak: Psikolojik ve diğer problemlerin incelenmesinde genelliği koruyup sürdürmek. Ayrıca, psikikanın temel faaliyet temelini ve faaliyeti oluşturan uyarı sendromları olan psikolojik süreçlerin ayrıntılı ve geniş bir şekilde incelenmesini sağlamak.
3. Temel Sorulara Cevap Bulmak: Yüzyıllardır insanları ve bilim insanlarını meşgul eden şu temel sorulara cevap bulmak ve analiz etmek: İnsanı yöneten, onun sübjektif faaliyetini düzenleyen merkez hangi organdır? Bu organ nerede bulunur? Nasıl çalışır?
4. Sosyal-Psikolojik Problemleri ve Sosyalleşme Süreçlerini incelemek.